BEZWAARPLICHT TEGEN DE BEWAARPLICHT !

Woensdag 26 januari vergadert het parlement over de agenda van de informele JBZ-raad in Brussel. Bij de vorige vergadering zijn er kritische vragen gesteld over de kosten van de voorgenomen bewaarplicht verkeersgegevens, de gevolgen voor de ICT-innovatie en is er gevraagd naar onderbouwing van de noodzaak en proportionaliteit.

Minister Donner heeft het parlement daarop een rapport toegestuurd van KPMG waaruit blijkt dat de uitgebreide bewaarplicht internetproviders vele miljoenen euro's gaat kosten. Tijdens de informele JBZ-raad wordt tijdens de lunch volgens de agenda gesproken over de kosten van Europees JBZ-beleid.
Wij hopen dat het parlement de minister wil vragen om dit KPMG-rapport in te brengen in die discussie, en namens Nederland te pleiten voor een volledige vergoeding van deze kosten.

ARGUMENT 1 - ECONOMISCH
Internetproviders hebben geen enkel bedrijfsbelang bij het vergaren en bewaren van de grote hoeveelheden informatie waarover nu in Brussel wordt gesproken, en zullen dermate grote investeringen moeten doen dat de toekomst van vele bedrijven in gevaar komt. Dat geldt niet alleen voor kleine providers, waarvan het gemiddeld investeringsniveau op 100.000-500.000 euro per jaar ligt, maar ook voor grote providers, die juist vanwege het hoge verkeersvolume in hun netwerken enorme investeringen zullen moeten doen in experimentele apparatuur om aan de overheidswensen te kunnen voldoen.

ARGUMENT 2 - ECONOMISCH
Over het rapport willen wij graag opmerken dat de kosteninschatting gebaseerd is op ernstig verouderde statistieken over de totale hoeveelheid internetverkeer in Nederland. De kosten zijn gebaseerd op inschattingen van Bureau Stratix, die zijn rapport (in opdracht van het WODC) in augustus 2003 heeft afgerond.(1) Als u naar de statistieken kijkt van de Amsterdam Internet Exchange, het belangrijkste internetverkeersknooppunt in Nederland, ziet u dat de hoeveelheid verkeer sinds januari 2003 2.8 keer groter is geworden. (2) Om de kosteninschatting derhalve juist te kunnen interpreteren, moet u de tabellen bekijken waarin KPMG heeft uitgerekend wat de kosten zijn bij 200% van het internetverkeer. Om een realistisch beeld te krijgen van de kosten in 2006, moet u rekening houden met nogmaals een verdubbeling, door de voortdurende groei van het aantal breedbandaansluitingen, de toenemende snelheid van die breedbandaansluitingen en de opkomst van nieuwe breedbandige applicaties zoals internet-tv en Voice over IP.

ARGUMENT 3 - TECHNISCH
Een belangrijke zwakte van het rapport is technisch van aard. De onderzoekers van KPMG hebben gekeken naar de kosten van het vergaren van logfiles over elke inkomende en uitgaande byte van elke internetter, en naar de kosten van het verlengd opslaan van e-mail logfiles. Bij het vergaren van de totale logfiles hebben zij zich gebaseerd op de ervaring van 1 piepkleine provider in het Stratix rapport. Die provider had op dat moment een verkeersvolume van 8 megabit per seconde, en gaf aan in het verleden gewerkt te hebben met een specifieke Cisco-router waaruit dergelijke accounting logfiles gegenereerd konden worden, op basis van een proprietary protocol. Een aantal providers heeft aangegeven de router aangezet te hebben, maar ook vrij snel weer uit: het levert bizarre hoeveelheden data op, waarvoor geen enkel bedrijfsdoel bestaat KPMG is er kennelijk vanuit gegaan dat het voor breedbandproviders mogelijk is om diezelfde apparatuur in te zetten. Dat lijkt echter natuurkundig onmogelijk. Voor zover wij de markt kunnen overzien van router- en switch apparatuur, is er geen enkele oplossing voor handen om dergelijke logfiles te genereren bij een netwerk dat sneller is dan 1 gigabit per seconde. Ter illustratie, XS4ALL, met 150.000 breedbandklanten, werkt inmiddels met een 10 gigabit per seconde netwerk, en voorziet een verdere exponentiele toename van het totale volume in de
komende jaren.

Tenslotte willen wij u erop wijzen dat de technologie van het vergaren en opslaan van logfiles gebaseerd is op een niet-gegarandeerd overdrachtsprotocol. Hierdoor zal van tijd tot tijd data ontbreken.

ARGUMENT 4 - PRINCIPIEEL
De werkgroep van Europese privacy-toezichthouders (de Artikel 29 Werkgroep) heeft op 15 november 2004 een vernietigend advies uitgebracht over de bewaarplicht verkeersgegevens.(3) De werkgroep acht de voorgenomen bewaarplicht in strijd met artikel 8 van het Europees Verdrag van de
Rechten van de Mens en pleit voor onderzoek naar de alternatieve mogelijkheid om verkeersgegevens op te slaan van individuele verdachten, de zogenaamde data preservation.

Dat nader onderzoek gedaan moet worden naar data preservation was ook de belangrijkste voorlopige conclusie van een workshop van de Europese Commissie over de bewaarplicht. In de JBZ-raad is deze optie onvoldoende onderzocht. In het toelichtend memorandum bij het kaderbesluit, dat op 20 december 2004 openbaar is gemaakt, wordt deze optie kortweg afgedaan als "not sufficient to meet the needs of the security, intelligence and law enforcement agencies." Bovendien stelt het memorandum, kan data preservation meer inbreuk maken op de privacy dan algemene opslag van de verkeersgegevens van alle burgers, omdat de verzoekende autoriteit toegang heeft tot de verzamelde gegevens, terwijl dit bij een algemene bewaarplicht verkeersgegevens alleen op een 'case-by-case' basis zou gebeuren.

Dit argument willen wij ten zeerste bestrijden. Inbreuk maken op de privacy van specifieke verdachten kan nooit een grotere inbreuk maken dan het op voorhand vastleggen van de gegevens van alle, onverdachte, burgers. In de tweede plaats willen wij graag opmerken dat de artikel 29 werkgroep, en een waslijst aan burgerrechten organisaties nu juist forse kritiek heeft op het ontbreken van enige afbakening voor toegang tot verkeersgegevens in het ontwerp Kaderbesluit. En tenslotte willen wij u opnieuw wijzen op het feit dat er in heel Europa nog geen enkele serieuze studie is gedaan naar de daadwerkelijke behoeftes van de opsporingsautoriteiten. De stelligheid van de keuze voor een algemene bewaarplicht verdient kritische vragen over de feitelijke onderbouwing.

Voetnoot 1:
Onderzoek Stratix in opdracht van het WODC (augustus 2003) http://www.justitie.nl/Images/11_41971.pdf

Voetnoot 2:
Cumulatieve verkeersstatistieken AMS-IX http://www.ams-ix.nl/technical/stats/CUMU.html

Voetnoot 3:
Article 29 Data Protection Working Party, Opinion 9/2004 (15.11.2004) http://www.bfd.bund.de/Presse/pm20041115b.pdf