Wijvertrouwenstemwijzersniet

Door Niels Huijbregts, 27 November 2006

Woensdag las ik dat websites die stemadviezen geven voor de Tweede Kamerverkiezingen, de afgelopen dagen miljoenen keren zijn geraadpleegd. Op de dag van de verkiezingen gaven de twee populairste stemwijzers samen meer dan 800 stemadviezen per minuut. Mooi, zoveel politieke interesse; de Nederlandse democratie loopt als een trein! Of toch niet? Stel dat al die mensen die online een stemadvies vragen, in het stemhokje keurig de opdracht uitvoeren die de stemwijzer hen heeft gegeven. Geven we dan niet erg veel macht aan een computer?

Er zijn meer mensen die hun twijfels hebben bij de digitalisering van de democratie. Afgelopen zomer begon de Stichting Wijvertrouwenstemcomputersniet een campagne tegen het gebruik van stemcomputers bij de verkiezingen in Nederland. Daarbij werden drie dringende bezwaren aangevoerd.

Ten eerste: Stemcomputers maken de verkiezingen oncontroleerbaar. De computers spugen na sluiting van de stembureaus supersnel de uitslag uit, maar niemand kan controleren of ze wel goed geteld hebben. Sterker nog, niemand behalve de fabrikant van de computers weet precies hoe de stemcomputers werken.

Ten tweede: Stemcomputers zijn manipuleerbaar. In een uitzending van Eénvandaag werd aangetoond dat de stemcomputers erg eenvoudig te manipuleren zijn. Door een chip opnieuw te programmeren en die terug te plaatsen in de stemcomputer, kun je de uitkomst van de verkiezingen manipuleren. Aangezien veel stemcomputers niet al te best beveiligd worden, is dit een reëel probleem.

Ten derde: Stemcomputers zijn af te luisteren. De computers zenden een bepaalde straling uit, waardoor je met een radio-ontvanger kunt afluisteren wat iemand gestemd heeft. Dat mag niet van de kieswet; het schaadt het stemgeheim.

Uiteindelijk kreeg de stichting op het derde punt gelijk waardoor ik in Amsterdam het rode potlood moest gebruiken om te stemmen. Een kleine zege voor Wijvertrouwenstemcomputersniet, maar helaas leek hun belangrijkste punt (de verkiezingen zijn oncontroleerbaar) daardoor een beetje vergeten. Dat blijkt gelukkig niet waar: de campagne duurt voort en heeft inmiddels medestanders gevonden in veel politici. Ook die vinden nu dat de verkiezingen door de burger te controleren moeten zijn. Dus weg met de geheimzinnigdoenerij. Weg met de geheime testrapporten over de veiligheid van de stemcomputers, weg met de geheime software. Die roep om openbaarheid is een heerlijk fris geluid in een tijd dat geheimzinnigheid de norm leek te worden in het kader van anti-terreurmaatregelen.

Maar nu terug naar de stemadviezen. Miljoenen bezochten een website voor een stemadvies. Honderdduizenden deden dat op de dag van de verkiezingen zelf. En dan voornamelijk tussen 18 en 21 uur. Verder lezen…

Een bijdrage van Niels Huijbregts

Niels werkt op de afdeling Public Affairs van XS4ALL als woordvoerder.