Innovatie uit Afrika

Door Niels Huijbregts, 27 March 2007

In Kenia is onlangs M-Pesa (M-Geld) geïntroduceerd. Uit een samenwerking tussen Vodafone en Safaricom, de grootste Keniaanse mobiele telefoon-provider, is een nieuwe dienst voortgekomen met grote maatschappelijke invloed: via het systeem kan geld worden overgemaakt met een GSM. In Kenia heeft 80% van de bevolking geen bankrekening en in grote delen van het land zijn geen bankfilialen. GSM’s zijn echter wijdverbreid.

Met een GSM kan nu een virtuele bankrekening worden geopend, waarmee geld kan worden overgeschreven naar een andere GSM, of naar een agent van M-Pesa. De dienst wordt veel gebruikt door arbeiders in de stad om geld te sturen naar familie op het platteland. De operators willen de mogelijkheden op korte termijn uitbreiden naar directe betalingen en kredieten via de GSM.

Het systeem is meteen al een groot succes, waarmee Kenia het eerste land is waar mobiel geld succesvol is ingevoerd. Ware innovatie uit Afrika.

Kamerstukken ontsloten

Door Niels Huijbregts, 27 March 2007

Weblog Sargasso probeerde al een tijd Parlando verbeterd te krijgen. Parlando is het systeem van de Tweede Kamer waarmee via internet kamerstukken kunnen worden opgevraagd. Het systeem is niet gebruikersvriendelijk en Sargasso wilde daar verandering in brengen met de actie Open Democratie 1.0.

Een ander weblog, GeenCommentaar, was het wachten beu en besloot zelf iets te doen. Het resultaat na acht uur knutselen is een verbeterde versie van Parlando, te vinden op www.geencommentaar.nl/parlando.

Dit zou wel eens een belangrijke stap kunnen zijn naar het Open Source Walhalla; eerste vereiste voor open politiek is immers toegankelijke informatie. Hoera dus!

Onzichtbare kinderporno

Door Niels Huijbregts, 27 March 2007

Vorige week maakten internetprovider UPC en het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) bekend dat ze gezamenlijk kinderporno gaan blokkeren volgens het Noorse systeem. Ook KPN zal mee gaan doen. Wat houdt dat Noorse systeem precies in?

Het KLPD houdt een geheime lijst bij met websites waarop kinderporno te zien is. Die lijst wordt doorgegeven aan UPC, die de websites onzichtbaar maakt voor haar klanten. In plaats van de betreffende site zullen klanten een waarschuwingspagina te zien krijgen als ze zo’n site proberen te bezoeken. Zo kunnen klanten van UPC dus minder eenvoudig op een website met illegale kinderporno terechtkomen. Op het eerste gezicht lijkt dat een mooie maatregel tegen kindermisbruik. Maar op de keper beschouwd is dat nog maar de vraag.

Het enige doel dat het Noorse systeem heeft, is het beschermen van internetgebruikers tegen ongewenste confrontatie met kinderporno. Mensen die bewust naar kinderporno op zoek zijn kunnen het systeem echter gemakkelijk omzeilen. Elke domeinnaam verwijst naar het IP-adres van de server waarop de website staat. UPC leidt de domeinnamen van kinderpornosites om naar een ander IP-adres, waarop de waarschuwingspagina staat. Maar wie direct naar het IP-adres van zo’n site surft, of verbinding maakt via een proxyserver, kan de sites gewoon bezoeken. Bovendien wordt de meeste kinderporno niet via websites uitgewisseld, maar via andere netwerken als usenet, ftp-servers en versleutelde peer-to-peer netwerken. De Noorse blokkade werkt alleen voor websites.

Natuurlijk is het prima om je klanten te beschermen tegen ongewenste zaken. De meeste internetters zullen wel eens websites tegenkomen met dingen erop die ze niet willen zien. Ik kan me ook voorstellen dat ouders hun kinderen willen behoeden voor websites met geweld of porno. Het idee van UPC is dus best nuttig. Maar het manco van het systeem van UPC is dat de politie bepaalt welke sites op de lijst komen. Niemand kan controleren welke sites er op die lijst staan. Niemand kan toetsen of er misschien sites ten onrechte op de lijst staan. Met het systeem begeeft UPC zich bovendien op een hellend vlak. Stel je voor dat iemand bij het KLPD besluit dat kritiek op het koningshuis ook ongewenst is en dus websites aan de lijst toevoegt die pleiten voor afschaffing van de monarchie. Of sites waarop afwijkende religieuze meningen staan. Als het systeem eenmaal bestaat, zou men best kunnen besluiten om het ook voor andere zaken te gebruiken. Voor sites waar je mp3’s en films kunt downloaden bijvoorbeeld; er zijn genoeg partijen die daar belang bij hebben. Het systeem maakt censuur mogelijk en censuur past niet in de Nederlandse traditie van het vrije woord. Onze grondwet verbiedt preventieve censuur. Als we van dat verbod moeten afwijken, dan is het niet de politie die dat moet bepalen maar het parlement, zodat op de naleving van onze grondrechten op democratische en controleerbare wijze wordt toegezien.

Censuur kan en mag niet. Misbruik van kinderen kan en mag ook niet. Natuurlijk moet dat bestreden worden. Maar dan moeten we wel in het oog houden wat het probleem is: dat kinderporno gemaakt wordt, niet dat kinderporno te vinden is. Het plan van UPC en KLPD moet daarom niet worden verward met een maatregel tegen kindermisbruik. Het beschermt internetters, het beschermt niet de kinderen die misbruikt worden. Het maakt het probleem onzichtbaar, terwijl het producenten en liefhebbers van kinderporno geen strobreed in de weg legt. Zij kunnen in onzichtbare circuits gewoon hun gang blijven gaan, terwijl het voor klanten van UPC lijkt alsof het probleem niet meer bestaat.

Kinderporno kan veel efficiënter worden bestreden dan nu het geval is. Niet door kostbare politietijd te besteden aan het beheren van een lijst websites - de lijst zal dagelijks bijgewerkt moeten worden - maar door actieve opsporing, internationale samenwerking en politieke druk op landen die de productie van kinderporno tolereren. Ook internetproviders hebben hun verantwoordelijkheid. Daarom heeft een aantal van hen al in 1995 het Meldpunt Kinderporno opgericht. Dat onderzoekt meldingen van kinderporno en werkt samen met de politie in de bestrijding ervan. Is dit systeem van de KLPD dan niet een logische volgende stap? Want zelfs het Meldpunt Kinderporno vindt het Noorse systeem een goed idee, en alle beetjes helpen toch? Ik vind van niet. Het lijkt daadkrachtige actie, maar het lost het probleem niet op; het is symboolpolitiek. Het systeem werkt zelfs averechts: doordat het probleem onzichtbaar wordt gemaakt zijn de werkelijke slachtoffers van kindermisbruik nog slechter af dan ze nu al zijn. Hun probleem wordt onzichtbaar, waardoor het van de maatschappelijke agenda kan verdwijnen. Kinderporno zorgt terecht voor grote maatschappelijke verontwaardiging. Wanneer nu tijd, geld en menskracht worden geïnvesteerd in een schijnmaatregel, lijkt het probleem aangepakt te zijn en verdwijnt de verontwaardiging. En dat mag niet gebeuren. We kunnen niet voor onze eigen gemoedsrust websites blokkeren en opgelucht ademhalen, terwijl nog dagelijks kinderen het slachtoffer worden.

Een bijdrage van Niels Huijbregts

Niels werkt op de afdeling Public Affairs van XS4ALL als woordvoerder.