Het wegfilteren van de uitingsvrijheid

Door Remy Chavannes, 30 March 2007

Premier Kok was al geen held met computers en wie denkt het nieuwe kabinet-Balkenende een toekomstgericht internetbeleid gaat voeren heeft het mis. De formateurs lijken het internet te zien als een poel des verderfs, waar burgers vooral komen om zich te laven aan terroristische handboeken, bittorrents en kinderporno. Censuur is terug als regeringsbeleid.

Het woord ‘internet’ komt precies één keer voor in het overigens lijvige regeerakkoord. Het gebeurt op pagina 34, onder het kopje Veiligheid, stabiliteit en respect. Je voelt hem dus al aankomen, dat wordt geen verhaal over de stimulering van de kenniseconomie.

Teneinde radicaliserende boodschappen en voorlichting over de middelen van terreur te bestrijden, wordt voorzien in de mogelijkheid om het doorgeven van boodschappen door ‘internet-providers’ te verbieden.

Technische storing

Het is een nobel voornemen: iedereen wil toch radicalisering tegengaan? Er zijn echter twee grote problemen. Allereerst werkt het niet. Volgens een beroemde uitspraak beschouwt het internet censuur als een technische storing waar omheen gerouteerd moet worden.

Zo denken veel internetgebruikers er ook over: als een website wordt verboden staat de inhoud daarvan morgen op twintig andere websites over de hele wereld. Maar het regeringsplan mág ook niet.

Artikel 7 van de Grondwet bepaalt dat niemand voorafgaande toestemming nodig heeft om bepaalde gedachten of gevoelens in het openbaar te uiten: preventieve censuur is verboden. Een uiting mag achteraf wel als onrechtmatig worden bestempeld, bijvoorbeeld omdat die discrimineert, aanzet tot rassenhaat of inbreuk maakt op iemands eer en goede naam. De rechter kan dan ook herhaling verbieden, als het verbod nauwkeurig genoeg wordt geformuleerd.

Kinderliedjes

Je kan dus wel een bepaalde uiting verbieden of een bepaald plaatje. Maar je kan niet in algemene zin het doorgeven van ‘radicaliserende boodschappen’ verbieden. Het is een veel te vaag begrip dat evengoed van toepassing zou kunnen zijn op een oproep van de FNV om te gaan staken, de boeken van Karl Marx en de liedjes van Bob Dylan. De vrijheid van meningsuiting is er bovendien niet alleen voor kinderliedjes en oproepen tot deugdzaamheid, maar ook voor meningen die schokkend en aanstootgevend zijn.

Je kan ook niet het doorgeven van bepaalde websites verbieden. De inhoud van een website kan per definitie wijzigen, dus het verbieden van een website komt neer op het verbieden van wat er nu op staat maar ook op wat er in de toekomst op kan komen te staan. Ook dat is preventieve censuur.

Heilige oorlog

Maar zelfs als de voorgestelde regeling het alleen mogelijk maakt om individuele uitingen te verbieden, is niet duidelijk hoe dat moet gaan werken. Wie gaat die lijst van verboden teksten en plaatjes samenstellen en bijhouden? Wat kun je doen als jouw site opens verboden wordt vanwege je geschiedenisscriptie, over de ontwikkeling van de theorie van heilige oorlog sinds de Kruistochten? En hoe verkom je dat ‘per ongeluk’ de website van een oppositiepoliticus op de lijst komt?

Er is ook een levensgroot risico van mission creep. Bevoegdheden worden altijd gebruikt en als deze bevoegdheid eenmaal bestaat, worden die vervolgens niet alleen gebruikt voor het verbieden van ‘radicaliserende boodschappen’ of terroristisch materiaal. Ook andere strafbare informatie zoals kinderporno zal snel aan het lijstje worden toegevoegd. UPC heeft al aangekondigd vrijwillig een filter aan te brengen dat een paar honderd websites met kinderporno blokkeert.

St. Tropez

Vervolgens is het nog maar een kleine stap naar het filteren van phishing websites of websites waarop auteursrechtinbreuk wordt gepleegd of aangemoedigd. Vervolgens mag een filmster ook eisen dat alle internetproviders van Nederland de website wegfilteren waarop zij topless zonnend in St. Tropez te zien is.

PvdA-kamerlid Martijn van Dam wast op zijn weblog zijn handen in onschuld over het censuurplan van de regering. Het was niet het idee van zijn partij, zegt hij, en hij is er ook niet enthousiast over. Zo gaat dat bij kabinetsformaties. Kennelijk is de vrijheid van meningsuiting ingeruild tegen de Bosbelasting.

Laten we maar hopen dat dit regeringvoornemen er eentje was voor de bühne. Even applaus oogsten bij de achterban en vervolgens lekker niks doen. Ik help het u hopen. Hoe dit ook afloopt, één ding lijkt zeker: de plannen voor echt gevaarlijke nieuwe justitiebevoegdheden staan niet in het regeerakkoord.

deze column verscheen eerder op NU.nl

Een bijdrage van Remy Chavannes

Remy Chavannes is advocaat. Hij is gespecialiseerd in telecommunicatie-, media-, pers- en internetrecht.

Reacties

Commentaar is gesloten

  1. Leenhout 30 March, 2007 15:32:56

    En ja hoor daar gaan wij weer. Opnieuw stookt u de bevolking op om tegen haar regering in opstand te komen. Ik vind het onbegrijpelijk dat u niet snapt dat wat er in het regeerakkoord staat over radicaliserende boodschappen en voorlichting over de middelen van terreur, daar staat voor uw en mijn bestwil.

    Is het werkelijk uw bedoeling ons land naar de ondergang te voeren, alleen maar omdat u uw kostbare vrijheid van meningsuiting kennelijk belangrijker vindt dan de veiligheid van uw medeburgers?!

    Als u uw vrijheid van meningsuiting misbruikt voor zulke opruiende teksten dan heb ik liever dat die vrijheid een beetje ingeperkt wordt. Dan maar wat lollige columns minder, als dat mijn veiligheid en die van mijn land ten goede komt.

  2. P. Huesken 30 March, 2007 16:31:59

    @Leenhout:
    Censuur lijkt me niet het middel om “de veiligheid van uw medeburgers” te bewerkstelligen. Het is een glijdende schaal en wie controleert de censor?
    “Goede bedoelingen” van de overheid leiden niet per definitie tot goede resultaten.
    Wat goed is voor de overheid is niet per definitie goed voor burgers.

    Ik beveel u onderstaand artikel aan:
    Keep the Internet neutral, fair and free - Craig Newmark
    http://www.cnn.com/2006/US/06/09/newmark.internet/index.html

  3. Marcel 30 March, 2007 17:16:18

    Ach, ze zijn al veel verder vooral op lokaal niveau in Amsterdam proberen ze deze website te verbieden www.houseboatrentals.nl Omdat het niet gewenst is om woonbootjes een B&B aantebieden en daar mee geld te verdienen.
    Zelfs Dienstwonen in Amsterdam verbiedt kamer bemiddeling bureaus op internet te adverteren anders worden ze uit de lucht gehaald door website te blokkeren.
    Je moet daar namelijk een vergunning voor aanvragen waar de Burgermeesters en Wethouders Complete toegang willen tot je server en e-mail
    En allemaal onderlast van een dwangsom van 50.000 euro.
    Allemaal PVDA beleid.

    Groet,
    Marcel

  4. samuel 30 March, 2007 21:16:51

    Wat we aan nieuws en informatie door de oude media (krant, tv en radio) voorgeschoteld krijgen is al jaren doorspekt met subtiele overheids propaganda. Door het internet is het eenvoudiger geworden om informatie zonder overheids invloed te krijgen en te delen. Dat deze informatie niet altijd welgevallig is mag duidelijk zijn.
    http://www.hetvrijevolk.com/
    Ze gaan ieders internet gebruik loggen. In een grote database houden ze al bij welke boeken je van de bibliotheek leest. Zo wilen weten wat je weet, zo denken ze te weten wat je denkt. Dat is blijkbaar nog niet genoeg controlle voor de hoge heren.
    Het is een gevaarlijke ontwikkeling dat in dit “liberale” nederland er nu ook gedacht wordt over boekverbrandingen in de vorm van internetfiltering.
    Waar hebben we dit toch eerder gezien. (over ondergang gesproken….. ) http://www.nieuwsdossier.nl/dossier/1933-05-10/Massale+boekverbranding

  5. Julius Thyssen 31 March, 2007 12:37:32

    Wat is er toch zo tegen op radicaliseren? Radicaliseren is heel erg leuk. Je doet er niemand mee kwaad, en het is reuze gezond om op zijn tijd eens lekker radicaal te denken en doen. Daar komen de beste uitvindingen ideetjes uit voort. Radicaliseren rulez!

  6. Ronald 1 April, 2007 14:43:44

    Het is voor je eigen bestwil? Wie heeft je dat wijsgemaakt?

    Right. Laat maar een berg electronica in je voertuig plaatsen om te volgen of je je wel aan alle regels houdt en desgewenst in te grijpen. Laat je internetverbinding maar monitoren door de overheid om te controleren of je wel een brave burger bent. Als je niets illegaals doet, hoef je tenslotte nergens bang voor te zijn. Laat de gordijnen aub open, dan kan oom agent controleren of je huis wel netjes opgeruimd is en je alleen aan “normale” sex doet.

    Onder de vlag van de zogenaamde strijd tegen terrorisme en radicalisering hebben overheden wereldwijd eindelijk een legitieme reden om de controle op te voeren. Het gevoel van onveiligheid verwijnt niet met meer controle, dat wordt eerder erger. Het gevoel van onveiligheid verwijnt wel als je zelf eens de wereld in gaat om te zien wat er echt gebeurt, in plaats van de media te geloven.

  7. Arjan 3 April, 2007 09:41:11

    Echt, ik had gehoopt dat dit 1 April was geschreven.
    De overheid kan zich beter eens bezig gaan houden met hun falende beleid op gebied van onderwijs en justitie. Deze twee takken in ons landbestuur bepalen de normen en waarden. Niet het censureren van informatie (zoals jaren lang in het Oostblok is gebeurd).

  8. Frits 3 April, 2007 12:56:59

    “Ik vind de opruiende teksten van de heer of mevrouw Leenhout zeer bedreigend en vind dat deze maar van deze website geweerd moeten worden.”

    Begrijpt Leenhout niet dat hij/zij de eigen teksten gelukkig kan publiceren dankzij onze heilige vrijheid van meningsuiting. Ik zie niet dat onze veiligheid gebaat is met het inperken van dit fundamentele recht. Beperken van de vrijheid van meningsuiting door overheden heeft nog nooit tot meer veiligheid geleid. Ik zou Leenhout aanraden de geschiedenis er eens op na te lezen, maar ook bijv. in het huidige Rusland, Zimbabwe en veel andere landen wordt de vrijheid van meningsuiting beperkt. Leidt dat tot meer veiligheid van de burgers van die landen??
    Het is dus te hopen dat als de huidige regering dit onzalige idee wil uitvoeren dat er voldoende weerstand in de tweede kamer is, ook bij de regeringspartijen. Hoewel ik van de laatsten (zeker van de christelijk fundamentalistische CU) weinig verwacht.

  9. mixfly 3 April, 2007 13:33:39

    Zet leenhout in een raket met het hele kabinet ben spuig zat van het kabinet ondertussen.

    Er is niemand de baas over internet (onthou dat goed)

  10. Arjan 3 April, 2007 22:18:41

    Kom kom… ook Leenhout heeft recht op het uiten van zijn mening.
    Dat is nu net waar het om gaat. Wat ik persoonlijk stuitend vindt is
    dat de staat als “vadertje/moedertje” onze blootstelling aan vrije communicatie wil inperken. Echt.. ik ben groot genoeg om deze beslissingen zelf te nemen.

  11. Remko 3 April, 2007 23:17:42

    Hmmm, ik zou zeggen, welkom in de vernieuwde protestants-chistelijke samenleving van het CDA en de Christen-Unie, de Regeering zal wel weer net zo als voor de oorlog voor u gaan beslissen wat goed voor u is, en wat u allemaal mag weten.
    In ruil voor het warme veilige gevoel dat ze u bieden willen ze alleen maar even alles van u weten en vastleggen, en als u daar problemen mee heeft, hmm, dan vrees ik toch dat u waarschijnlijk een opstandig element in onze vreedzame samenleving bent.
    Maar goed voor de brave burger dat ze dat duidelijk kunnen gaan onderkennen, die zit vast niet op uw op opruiende gedachten te wachten ….

    Nederland slaap maar zacht ….

  12. Taco Witte 4 April, 2007 14:41:25

    De kritiek op het regeerakkoord deel ik, maar de veralgemeniseerde stelling dat websites verbieden gelijk is aan censuur niet. In onze rechtstaat is het niet toegestaan om o.a. op te roepen tot haat en om iemands persoonlijke levenssfeer onbeperkt te schenden. Als websites dat stelselmatig doen moet dat toch verboden kunnen worden?

    De manier waarop weet ik ook niet (hele netblokken blokkeren omdat andere overheden niet meewerken is wat drastisch).