De Afrikaanse blogosphere: het is tijd voor een update

Door Elvira van Noort, 02 October 2007

Het blijft lastig om een conferentie over bloggen te organiseren in Afrika. Is er wel zoiets als een blogosphere in Afrika en zouden we ons niet beter op iets anders kunnen richten zoals het bestrijden van malaria of het beschermen van gorilla’s in de Congo? Pas tijdens het organiseren van de tweede editie van de Digital Citizen Indaba (DCI) in Grahamstown, Zuid-Afrika op 8 en 9 september werd duidelijk wat de impact is van blogs op het Afrikaanse continent.

We hadden een hectische start: een van onze sprekers is een Zimbabwaanse blogger en hij mocht Zimbabwe niet verlaten en daarnaast was een Congoleese spreker beroofd van al haar bezittingen op het vliegveld in Johannesburg. Maar goed, ‘dat kan overal gebeuren’ zoals wij nuchtere Nederlanders altijd zeggen.

Al om al is het uiteindelijk toch gelukt: de crème-de-la-crème van de Afrikaanse blogosphere, een aantal internetdeskundigen en media werkers convergeerden om te praten over tientallen onderwerpen: van Web 2.0 naar bloggen buiten grote steden en van cyberactivisme naar geld verdienen op het Internet.

Maar nu we een jaar verder zijn: is er echt iets veranderd?

Arthur Goldstuck van het Zuid-Afrikaanse Internet onderzoeksbedrijf World Wide Worx zegt van wel. Eind augustus telde hij 25.037 Zuid-Afrikaanse blogs, een flink aantal. Goldstuck legt uit dat dit te maken heeft met de lancering van Afrigator de eerste blog aggregator op het Afrikaanse continent. Ook Amatomu die blogs in Zuid-Afrika trackt, de start van My Digital Life, en de lancering van de nieuwe dagelijkse krant de Times die online blogs en sociale netwek technologieën omarmt, zijn een aanwinst voor de Zuid-Afrikaanse blogosphere. Er was ook een explosieve groei van het aantal Zuid-Afrikanen op Facebook: van 80.000 eind juni naar 244.000 op 5 september.

Langzaam groeit de Zuid-Afrikaanse blogosphere uit tot een zwaargewicht waar niet mee te sollen valt. Dit werd duidelijk toen Guy Berger, hoofd van de School voor Journalistiek op Rhodes University in Zuid-Afrika, tijdens zijn presentatie verwees naar een jongeman die op zijn blog een lijst plaatste met prominente Zuid-Afrikanen waarmee hij seks heeft gehad toen hij een sekswerker was.

Het verhaal was verzonnen, maar binnen een week stonden de kranten vol met het nieuws en waren er hevige online discussies. En wat we een jaar geleden nog niet hadden kunnen bedenken in Zuid-Afrika gebeurde nu wel: de blogger werd voor de rechtbank gesleept en een minister riep vervolgens dat de blogosphere gereguleerd moet worden. Dit nieuws zette het traditionele medialandschap in Zuid-Afrika even op zijn kop: een blog als nieuwsbron. Bovendien was dit het begin van een eindeloze discussie: hoe reguleren we blogs of informatie op het Internet?

De rest van het continent (ik wil niet ieder land op een grote hoop schuiven maar op dit moment zijn er niet veel distinctieve kwaliteiten die de landen van elkaar onderscheiden) doet het minder goed… maar weer is iedereen positiever dan tijdens de DCI vorig jaar.

Remmy Nweke, senior IT journalist in Nigeria, zegt dat “de prijzen van computers blijven dalen en meer en meer journalisten beginnen te bloggen om zo een hoger aantal artikelen met lokale content aan te kunnen bieden. Kijk maar een naar ITRealms Online dat steeds populairder wordt in Nigeria.”

In Ethiopie ligt het anders. Habtamu Dugo, een Ethiopische docent die anoniem blogt legt uit dat het filtersysteem van de Ethiopische regering nog steeds actief is. “Door het filtersysteem hebben wij vanuit Ethiopie geen toegang tot een aantal populaire blogs en een aantal online nieuwsorganisaties”. Maar zoals Brenda Burrell, voormalig cyberactivist in Zimbabwe, uitlegt: “Bloggen blijft noodzakelijk om ons verhaal naar buiten te brengen”. Toch denkt ze dat anoniem bloggen niet de oplossing is: “hier in Afrika hebben we helden nodig, we moeten samen actie ondernemen en niet alleen online, want zoveel mensen luisteren er niet”.

Naast bovenstaande en andere gebruikelijke problemen waar langzaam aan gewerkt wordt -zoals toegang tot Internet, de prijs van computers en analfabetisme- werd er een andere discussie aangezwengeld: bloggen in kiSwahili.

KiSwahili is een Afrikaanse taal die gesproken wordt in meer dan 15 Afrikaanse landen en is een mix van Arabisch met Bantu talen. Ansbert Ngumuro van Free Media in Tanzania was een van de eerste kiSwahili bloggers: “technology spreekt geen taal, wij bloggers wel”. Hij zegt dat dit een goede ontwikkeling is omdat de blogosphere nu toegangelijker is voor zo’n 100 miljoen mensen die wel kiSwahili spreken maar geen Engels of Frans. Voorbeelden zijn Ngumuro’s blog maar ook Ndesanjo Macha’s blog.

De impact van blogs op het continent groeit, misschien nu nog niet op grote schaal maar het landschap verandert. AfricaNews, een Nederlands initiatief, is een multi-media website met blogs en nieuws over Afrika. Samen met de Nederlandse moblog site Skoeps.nl zijn zij eerder dit jaar het project Voices for Africa gestart. Elles van Gelder, die werkt voor AfricaNews vanuit Johannesburg, legt uit dat het doel is om “uiteindelijk in elk Afrikaans land een aantal jonge journalisten te hebben met een gesponsorde mobiele telefoon en speciale software om direct fotos’s, tekst en video te uploaden om zo lokaal nieuws van over het hele continent te verspreiden”.

Op de DCI website zijn alle sprekers en presentaties te vinden. Volg ook de DCI blog en bekijk de Wiki.

Een bijdrage van Elvira van Noort

Elvira van Noort (23) doet haar Masters in Media Studies op Rhodes University in Zuid-Afrika. De titel van haar thesis is: “Newsroom Convergence at the Mail & Guardian: a Qualitative Case Study”. Elvira is ook de Teaching Assistant van de tweedejaars Introduction to Print Journalism klas op dezelfde universiteit. Ze is tegelijkertijd freelance Zuid-Afrika en ICT correspondent voor verschillende Nederlands en Engelstalige media en een blogger sinds 2003.