Spamverbod tegen vrijheid van meningsuiting?

Door Niels Huijbregts, 03 March 2008

In Virginia, USA is spammer Jeremy Jaynes in hoger beroep veroordeeld wegens het sturen van spam. In Virginia is het wettelijk verboden spam te versturen, dus je zou verwachten dat het een eenvoudige zaak was.

Jaynes’ advocaat betoogde echter dat het spamverbod in strijd is met de grondwet omdat het verbod een inperking van de vrijheid van meningsuiting zou inhouden. Daarmee overtuigde hij drie van de zeven rechters. Rechter Elizabeth Lacy: “(the law is) unconstitutionally overbroad on its face because it prohibits the anonymous transmission of all unsolicited bulk e-mail including those containing political, religious or other speech protected by the First Amendment to the United States Constitution“. In strijd met de grondwet dus, omdat het spamverbod het anoniem versturen van ongevraagde bulkmail verbiedt, daarbij inbegrepen mail over politiek en godsdienst.

De overige vier rechters dachten daar anders over. Rechter Steven Agee schrijft namens de meerderheid van het hof: “misleading commercial speech is entitled to no First Amendment protection“. Grondwettelijke bescherming geldt dus niet misleidende commerciële boodschappen. Jammer genoeg geeft hij daarmee geen reactie op de stelling van Jaynes’ advocaat dat spammen voor politieke en religieuze doeleinden ten onrechte verboden is. Dat drie van de zeven rechters het met die stelling eens zijn, geeft toch te denken.

Hoe zit dat bij ons? Spam is ongevraagde (en daardoor ongewenste) bulkmail. Het feit dat het ongevraagd is verstuurd, maakt het tot spam. Niet de inhoud van het bericht. Dat is tenminste de definitie die XS4ALL hanteert. Het sturen van spam is in Nederland verboden in artikel 11.7 van de Telecomwet: “(…) het overbrengen van ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of charitatieve doeleinden aan abonnees is uitsluitend toegestaan, mits de verzender kan aantonen dat de desbetreffende abonnee daarvoor voorafgaand toestemming heeft verleend (…)“. Ook hier mag je dus niet spammen voor een goed doel of om een politieke of religieuze zaak te bepleiten. Maar de vrijheid van meningsuiting dan?

De vrijheid van meningsuiting is in Nederland geregeld in artikel 7 van de grondwet en in artikel 10 van het EVRM. Dat stelt dat iedereen vrij is om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen of te verstrekken, zonder inmenging van enig openbaar gezag. Daar mag van worden afgeweken wanneer dat noodzakelijk is ter bescherming van de staat tegen terreur en andere onveiligheden of bijvoorbeeld ter voorkoming van wanordelijkheden. De Nederlandse grondwet zegt dat niemand vooraf toestemming hoeft te vragen voor het uitdragen van gedachten of gevoelens. Er staat (in 7.4) echter expliciet bij dat dat niet geldt voor handelsreclame.

Zou dat inhouden dat het wel geldt voor politieke- of religieuze reclame? Zou Jaynes’ verweer hier hout snijden? Misschien weet u het antwoord.