Meer kan, minder mag

Door René van Engelenburg, 04 March 2008

Jongerencultuur en de wereld van nieuwe mediatechnieken en communicatiemiddelen hebben elkaar enorm beïnvloed. De democratisering van communicatiemiddelen zorgen ervoor dat de jeugd van tegenwoordig zich vooral identificeert met de wijze ván communiceren. Jongeren hebben een eigen verbale en visuele woordenschat ontwikkeld die een grote verscheidenheid aan fysieke en digitale identiteiten mogelijk maakt.

Tegelijkertijd worden oude en bevochten vrijheden ter discussie gesteld en brokkelen af. Het gaat hierbij met name om de vrijheid van meningsuiting. Een deel van de Nederlandse (politieke) elite roept steeds vaker en harder dat niet alles uitgesproken of afgebeeld zou moeten (mogen) worden. Zowel op internet als in de publieke ruimte en zelfs niet in musea. Vrijheden waarvoor tot kort geleden hard is gevochten worden opzij gezet vanwege een vermeende ‘tolerantie’ of maatschappelijk correcte waarden. Nederland en andere ‘vrijdenkende’ landen lijken op zoek naar een nieuwe balans.

Beide ontwikkelingen hebben een grote invloed op de hedendaagse beeldcultuur en beeldmakers, de kunstenaars. Echter, het grootste deel van de Nederlandse kunst scene is druk bezig met de commerciële en inhoudelijk nauwelijks geëngageerde internationale kunstmarkt. Als een kunstenaar maatschappelijke engagement toont, dan is de boodschap vrijwel altijd een politiek gewenste – met als dieptepunt kunstenaars die als maatschappelijk werkers de wijken in trekken. Degenen met een afwijkende mening houden zich liever stil, uit angst. Dit terwijl juist de wereld van de vrije expressie zoveel te verliezen heeft.

Ik denk dat een vergroting van maatschappelijke weerbaarheid en het kweken van een voedingsbodem voor het recht om ‘anders’ te zijn, iets anders te vinden én te uiten – als moslim, christen of niet-gelovige, hetero of homo, zwart of wit, etc.- een beter doel is om na te streven, dan uit te wijken naar steeds verdergaande beperkingen van vrijheden. Dit schept een vruchtbaarder, gedifferentieerder en cultureel interessanter maatschappelijk klimaat dan enkel een dogmatisch beroep op zelfcensuur.

Een bijdrage van René van Engelenburg

René van Engelenburg is de kunstenaar achter Dropstuff.nl en Pleinmuseum, een mobiel museum dat o.a. was te zien tijdens de museumnacht van Parijs en de Biënnale van Venetië. René van Engelenburg studeerde af aan de Rietveld Academie en het Sandberg Instituut. DROPSTUFF.NL is een groot multimediaal kunstproject over kunst en vrijheid van meningsuiting waarbij jongeren worden uitgedaagd hun mening te geven over zaken als geloof, sex, politiek en censuur. Kijk op http://www.dropstuff.nl