Meer kan, minder mag

Door René van Engelenburg, 04 March 2008

Jongerencultuur en de wereld van nieuwe mediatechnieken en communicatiemiddelen hebben elkaar enorm beïnvloed. De democratisering van communicatiemiddelen zorgen ervoor dat de jeugd van tegenwoordig zich vooral identificeert met de wijze ván communiceren. Jongeren hebben een eigen verbale en visuele woordenschat ontwikkeld die een grote verscheidenheid aan fysieke en digitale identiteiten mogelijk maakt.

Tegelijkertijd worden oude en bevochten vrijheden ter discussie gesteld en brokkelen af. Het gaat hierbij met name om de vrijheid van meningsuiting. Een deel van de Nederlandse (politieke) elite roept steeds vaker en harder dat niet alles uitgesproken of afgebeeld zou moeten (mogen) worden. Zowel op internet als in de publieke ruimte en zelfs niet in musea. Vrijheden waarvoor tot kort geleden hard is gevochten worden opzij gezet vanwege een vermeende ‘tolerantie’ of maatschappelijk correcte waarden. Nederland en andere ‘vrijdenkende’ landen lijken op zoek naar een nieuwe balans.

Beide ontwikkelingen hebben een grote invloed op de hedendaagse beeldcultuur en beeldmakers, de kunstenaars. Echter, het grootste deel van de Nederlandse kunst scene is druk bezig met de commerciële en inhoudelijk nauwelijks geëngageerde internationale kunstmarkt. Als een kunstenaar maatschappelijke engagement toont, dan is de boodschap vrijwel altijd een politiek gewenste – met als dieptepunt kunstenaars die als maatschappelijk werkers de wijken in trekken. Degenen met een afwijkende mening houden zich liever stil, uit angst. Dit terwijl juist de wereld van de vrije expressie zoveel te verliezen heeft.

Ik denk dat een vergroting van maatschappelijke weerbaarheid en het kweken van een voedingsbodem voor het recht om ‘anders’ te zijn, iets anders te vinden én te uiten – als moslim, christen of niet-gelovige, hetero of homo, zwart of wit, etc.- een beter doel is om na te streven, dan uit te wijken naar steeds verdergaande beperkingen van vrijheden. Dit schept een vruchtbaarder, gedifferentieerder en cultureel interessanter maatschappelijk klimaat dan enkel een dogmatisch beroep op zelfcensuur.

Een bijdrage van René van Engelenburg

René van Engelenburg is de kunstenaar achter Dropstuff.nl en Pleinmuseum, een mobiel museum dat o.a. was te zien tijdens de museumnacht van Parijs en de Biënnale van Venetië. René van Engelenburg studeerde af aan de Rietveld Academie en het Sandberg Instituut. DROPSTUFF.NL is een groot multimediaal kunstproject over kunst en vrijheid van meningsuiting waarbij jongeren worden uitgedaagd hun mening te geven over zaken als geloof, sex, politiek en censuur. Kijk op http://www.dropstuff.nl

Reacties

Commentaar is gesloten

  1. Piet Hoofs 10 March, 2008 19:55:30

    ben het eens met bovenstaande mening. ook in het kunstonderwijs zat m.i.z. een trend die de normale vrije expressie dood maakte. op de kunstacademie die ik volgde, waren de leraren een stelletje gesjeesde kunstenaars, die na het mislukken van hun praktijk, maar weer het lesgeven opnamen, maar daarbij uit het oog verloren dat die beelden waar zij niet verder mee kwamen, voor hun becijfering van de leerlingen alleen in aanmerking kwamen voor hogere punten. totaal vernieuwend werk werd als niet realistisch en plaatjesmakerij beschouwd. alleen abstract werd besproken waarbij de leraar zelf de meest realistische zin er probeerde uit te halen. werken waar ik van vond dat ze minder waren, werden vaak met hoge cijfers beloond, en typisch nieuw werk vond men slecht en werd erg ondergewaardeerd. zonder helemaal naar de leraren of het publiek zijn pijpen te dansen, viel er nog veel te maken. maar……..rijk wordt je hier niet van. vandaar dat ik vaak begrip toon voor jonge kunstenaars die iets maken waar ik bij denk, ja, zo krijg je wel aandacht, ook al is het werk knudde. vaak is de gedachte toch wel uniek te noemen. dat is voor mij nog steeds belangrijk voor de kunstenaarsgedachte. in mijn optie moet een kunstenaar nog steeds orde in de chaos scheppen, of op zijn minst de chaos laten zien als die er zo gelikt bij ons in is gedoctrineerd. want dat gebeurd na zovele jaren als er niks meer gebeurd en iedereen in slaap is gevallen. misschien dat er stilletjes een toekomstshock gaande is, door de plotselingen grote varieteit aan communicatie mogelijkheden. succes met jullie projekt.

  2. DNS-3 17 March, 2008 21:49:48

    hallo,

    ik heb moeite moeten doen om deze ‘volwassen’ tekst te lezen vanwegen mijn jonge leeftijd (14), maar toch wil ik even zeggen dat DropStuff een fantastisch project is! ik heb zelf ook een filmpje gemaakt en ik heb daar heel veel van geleerd.
    mr. Hoofs:
    ik ben het met u eens als het gaat over dat er af en toe wel wat opschudding mag zijn wat betreft kunst of vrijheid van menings uiting ect.
    maar toch denk ik dat dit project ook goed is om te laten zien dat je toch wel even moet nadenken voordat je iets doet. ook zet het discussies open en dat zorgt ervoor dat iedereen zijn mening eens kan uiten.

    verder wil ik nog een keer kwijt dat dropstuff super leuk was en dat ik het ook kei leuk vond om zo’n filmpje te maken!

    Van DNS-3

  3. Joris Brugpieper 30 March, 2009 06:41:33

    Is het niet zo dat vrijheid in zekere zin aan banden gelegd moet worden?
    Vrijheid prima maar houd er even rekening mee dat je niet alleen bent.
    Opschudding mag ook maar mag het dan ook een doel dienen?
    Wat levert ongeremde expressie meer op dan een brei die vorm moet krijgen.
    En zoals iedereen weet is iedere vorm een beperking in zichzelf, anders was het geen vorm meer.
    Die toekomstchock daar mag je op blijven wachten, expressie zie losgelaten wordt komt in de samenleving terecht en daar wordt ze afgerekent