Amerikaanse democratie sterker dan ooit

Door Bob Overbeeke, 07 March 2008

Dankzij de inzet van internet staat de Amerikaanse democratie er beter voor dan ooit. Barack, Hillary en hun verkiezingsonderwerpen worden in detail besproken in internetfora en massaal bekeken op YouTube. De betrokkenheid van de kiezer is groot. Maar wie neemt eigenlijk het voortouw in deze vernieuwing van de democratie? Er staat veel op het spel: de interesse van de burger was jarenlang minimaal terwijl elke overheid weet dat een sterke democratie is gebaat bij een sterke betrokkenheid van de burger. Vreemd genoeg heeft de burger kennelijk meer geloof in zijn eigen inmenging dan de overheid, want het initiatief tot innovatie van de democratie komt vaak van de burger en de commercie.

Directere democratie

Het internet kan de democratie versterken en dat is eigenlijk niet verwonderlijk. Internet is van nature een netwerk van gedeelde macht. Het heeft een netwerkstructuur met een open en transparant karakter waarbij de gewone mens veel voor het zeggen heeft. En dat past bij de oorspronkelijke betekenis van de Griekse woorden demos en krateo, regeren door het volk. Voor velen is dat ook meteen een schrikbeeld. Ze vrezen de inzet van internet voor een zogeheten directe democratie, waarbij iedere kiezer over elk onderwerp meebeslist, en wijzen dat af.

Maar ook binnen de huidige, hiƫrarchischer ingestelde, parlementaire democratie waarbij afgevaardigden de wil van het volk representeren, kan met internet op veel fronten veel worden verbeterd:

Campagnes

De kiezer weet vaak niet welke sponsors politieke partijen steunen. Politieke partijen kunnen deze informatie volledig transparant maken en fondswerving doen via internet. In de VS worden politieke partijen hierdoor minder afhankelijk van grote sponsors. Congreslid Ron Paul gaf volledige openheid van zaken over de geldstromen op zijn site www.ronpaul2008.com en ontving via grassroot campagnes en via ‘geldbommen’ miljoenen dollars van duizenden internetters.

Verkiezingen

Sommige politieke partijen zijn niet oprecht in de ingenomen standpunten in hun partijprogramma. De standpunten worden dan uit voorgecalculeerde strategische overwegingen aangepast. Voor de kiezer is bovendien het historische stemgedrag van partijen en politici onduidelijk. Websites als www.kieskompas.nl proberen meer inzicht en openheid te geven en vergelijken standpunten met stemgedrag van politici.

Overbrengen van standpunten

De massamedia hebben geen tijd om het publiek goed te informeren over de standpunten van politici. Volgens Micah Sifry van www.personaldemocracy.com en keynote-spreker op de Emerging technology conference 2008 verkortten tv-stations de politieke soundbites de afgelopen jaren van 42 seconden naar 7 seconden, net genoeg voor een ‘soundblast‘. Online video’s van Barack Obama zijn beduidend informatiever met gemiddeld 10 minuten speeltijd.

Informatie

De schat aan overheidsinformatie kan op internet inzichtelijk en aantrekkelijk worden weergegeven. Omdat de overheid verzaakt, maken programmeurs en actievoerders op Google maps verbluffend inzichtelijke presentaties van gecombineerde overheidsdata. Op www.whatdotheyknow.com - lift the lid on the UK public sector! - kunnen Engelsen informatieverzoeken richten aan de overheid en de antwoorden vrijelijk delen.

De politieke partij

Omdat we een representatieve democratie hebben, moeten politieke partijen en politici enorme hoeveelheden informatie verwerken. Ze zijn daarmee zelfuitgeroepen bottlenecks geworden. Niche-onderwerpen ontsnappen zo aan hun aandacht, minderheden krijgen onvoldoende tijd en de besluitvorming over mainstream onderwerpen slibt dicht. Op internet is ruimte om ontelbare belangengroepen en interessegroepen van burgers voorwerk te laten verrichten en te laten participeren opdat de politicus niet wordt ondergesneeuwd door stapels papier.

Besluitvorming en beleid

Aan besluiten en beleid gaat vaak maandenlang stevig ambtenarenwerk vooraf. Maar zoals iedere expert weet slaan journalisten en ambtenaren geregeld de plank mis in hun werk omdat ze detailkennis missen. Nieuwe internettechnieken, zoals de wiki en web 2.0 diesten, maken het heel makkelijk om voortdurend de vinger aan de pols van de kiezer te houden en met vele experts van gedachten te wisselen zodat elk argument en detail op het juiste moment gehoord kan worden.

Verantwoordelijkheid

Door openbaarmaking van stemgedrag van politici en de prestaties van overheden en publieke diensten kunnen burgers beter controle uitoefenen en waar nodig bijsturen. De door vrijwilligers opgezette brutale Engelse website www.theyworkforyou.com probeert naar eigen zeggen zo de democratische disconnectie te herstellen.

Regionaal en lokaal

De lokale politiek kan internet perfect inzetten voor meer cohesie en zelforganiserend vermogen in de buurten, een beter begrip van de lokale belangen en direct contact met en betere dienstverlening aan individuele burgers. Het initiatief www.upmystreet.com publiceert de criminaliteitscijfers en andere nuttige informatie over elke buurt in de UK.

Hoewel enorme belangen op het spel staan, lijkt het erop dat met de overheid hetzelfde gebeurt als eerder met de muziekindustrie gebeurde: de luisteraar en de muzikant namen het heft in eigen hand. Is de overheid de volgende industrie die gaat vallen? Beste overheid, volg het voorbeeld van je eigen burger, benut het internet ten volle, en het komt wel goed met die democratie.

De Balie organiseert woensdagavond 12 maart een rondetafelgesprek op internet met experts en crowds: Nieuwe media en het democratisch tekort

Personal democracy forum, rebooting the system


Emerging technology conference 2008

Open government working group

Democratisering van de waarheid

Inzet sociale media in de Obama campagne

Een bijdrage van Bob Overbeeke

Bob Overbeeke is business developer bij XS4ALL. Hij adviseert en spreekt over web 2.0 en sociale media, schrijft voor de opinieweblog van XS4ALL en voor http://www.netr.nl een weblog over internetstrategie.