Betonnen meningparadijs

Door Sjoerd Jurkovich, 16 June 2008

Verdwaalde tijd, vermengt met geestelijke behoefte en sluimerende inspiratie. Ik schrijf; een stukje op mijn weblog over meningeconomie. Stroperige cafeïne uit een goedkope bedrijfsautomaat, ontblote schouders in de stralende zon, altijd behoefte te begrijpen, te vatten en te zien.
Eergisteren, een vriend belt of ik mee wil doen aan een debat in de Balie. Iets over democratie en nieuwe media. Aangeschoten, met een half verbrande kippenbout tussen mijn tanden, stem ik toe. Het vlijt, dat moet gezegd, ik ken hem van andere debatten, hij kent mij. De volgende dag krab ik zachtjes achter mijn oren.

Op mijn balkon, ik staar naar een overbuurvrouw, ze kibbelt met haar buurman. Iets over katten, geluidsoverlast en een onbekend verleden. Een normale Amsterdamse discussie, plaatselijk, bekend en vertrouwd.
‘Takkewijf.’
‘Asociale koleretokkie.’
‘Ik draai dat kutbeest zijn nek om als hij nog eens mijn tuin onderschijt.’
Het komt nergens vandaan, het gaat nergens heen, maar het is levendig theater.

‘Op internet is iedereen hoorbaar, dwars door elkaar heen. Mensen vinden elkaar, hun mening versterkt, beïnvloed, of gepolijst. Of ze haten elkaar, net als mijn buren. Ze hacken, maken elkaar belachelijk of misbruiken. Allemaal emoties, feiten, voorkeuren, gedachtes, beelden. Niet gefilterd door een pastoor, een politieke partij of de media, het is direct en ongecensureerd.’

Welkom in het derde moderne tijdperk, welkom in het tijdperk van de mening. In de jaren ’60 werden de muren van de verzuiling geslecht, de media nam het over. Nu is het de mening die de klok slaat.
De mening; een gereedschap om ons te onderscheiden van een ander. Het maakt ons uniek, maar geeft ons ook een plek in een groep. Sociologische paradox. En al die meningen worden verzameld en gemeten in marktonderzoeken, websites, reviews, polls, blogs, klantpanels en weet ik veel waar. Op basis daarvan wordt weer politiek bedreven, nieuws gemaakt en bedrijfskundige strategieën ontworpen. De kijker bepaalt, de kiezer stemt, de klant is koning.

Het gekrijs aan de overkant zwelt aan.
‘En die sloerie van een dochter van je wil ik ook niet meer zien!’
‘Nee, die zoon van jou, die moet met zijn gore tengels van haar afblijven! Als hij haar zwanger maakt begraaf ik die hele Fritzl familie van je levend in jullie kelder.’
Een weinig verheffend liefdesdrama. Ik zie hem, de ongelukkig minaar, ’s nachts via het balkon naar beneden klimmen. Romeo en Julia in omgekeerde zwaartekracht. Val gebroken in de begonia’s van de edelachtbare mejuffrouw Tijdteveel.

Onze mening krijgt een steeds grotere economische waarde. ‘Uw mening is belangrijk voor ons.’ Kwaliteit, correctheid, ethica, het wordt allemaal langs de grillige meetlat van het volksgericht gelegd. De gevolgen hiervan zijn merkbaar in ons dagelijks leven. De politiek, de media, bedrijven, ze vechten als dronken bedrogen hoeren om de heilige graal van de 21ste eeuw; de gunst van de massa, de bewondering van de enkeling. Hoe het verstand ten grave werd gedragen ten faveure van wat statistiekjes en de waan van de dag.

Het is echter, nu bij uitstek, de tijd om ons te laten horen. Als immers de mening en de waan regeert, dan wordt óók onze mening gehoord. De mening van de mensen die willen creëren, niet afbreken. De mensen die willen zien, voelen, dromen, begrijpen én leven. Anders dan in het betonnen meningparadijs van de buren, moeten we vooruit. Streven naar een systeem van verbetering, beargumenteerde idealen, en onderling begrip. Anders wacht ons, vrees ik, een houellebecqiaanse toekomst. Een verwarde wereld, klaar voor een grote leider, failliet door onze eigen onmacht te structureren, te begrijpen en te bouwen.

Ik ben klaar voor het debat.

Een bijdrage van Sjoerd Jurkovich

Soerd is medeoprichter van theatergezelschap Vrienden van de Dansmuziek en werkzaam als projectmanager bij XS4ALL