In het informatietijdperk hebben we allemaal een digitale schaduw

Door Jeroen van der Ham, 23 June 2008

Overal waar we komen, laten we informatie achter. Niet alleen onze bankrekeningnummers, de bankafschriften, je gespecificieerde telefoonrekening, of je aandelenportoflio. Maar ook de cameras in de stad, de toegangshekjes, je bonuskaart, geldautomaten, enzovoort.

Ook onze levens bestaan steeds meer uit digitale informatie. Persoonlijke emails en SMS’jes. Bedrijfsplannen, strategiĆ«n, en vergaderingsnotulen. En dat is alleen de data waar we zelf mee te maken hebben. We hebben allemaal schaduwen van onszelf die leven in gegevensbestanden van honderden bedrijven — informatie over ons die heel persoonlijk en erg compleet kan zijn — behalve de fouten die je niet kunt zien of verbeteren.

Wat er met onze data gebeurt, gebeurt ook met ons.

Onze digitiale schaduw zit niet stil. Hij wordt constant geobserveerd en beoordeeld. Wanneer we een lening of hypotheek aanvragen wordt je digitale schaduw getoetst. Als je een vliegtuig in gaat, wordt aan de hand van je data bepaald hoe goed je onderzocht wordt, en of je zelfs wel aan boord mag. En als de overheid je wil onderzoeken, dan zullen ze eerst door je data zoeken, voordat ze in je huis gaan zoeken. Voor het opvragen van je data bij bedrijven is weliswaar gerechtelijke toestemming nodig, maar het is voor bedrijven lastig om tegen de politie “nee” te zeggen. Zeker als het om kinderporno of ontvoering gaat, wordt de druk al snel hoog opgevoerd. Daarnaast heeft de overheid al heel veel gegevens van je, wie zegt dat ze die niet gewoon combineren?

Wie onze data beheert, beheert onze levens.

Wie onze data beheert, bepaalt of je een banklening kunt krijgen, in een vliegtuig mag stappen, of zelfs een land in mag komen. Of wat voor korting je krijgt, hoe je behandeld wordt door de klantenservice. Een toekomstig werkgever kan heel veel over je opzoeken op het web en besluiten of hij je een baan aanbiedt. Wat nu als een toekomstige baas ziet dat je net gisteren op een forum voor zwangere vrouwen berichten schrijft?

De politie kan onze data doorzoeken en besluiten of je een terroristische dreiging bent of niet. Als een crimineel genoeg data van je kan verzamelen, kan hij bankrekeningen openen, geld uit je investeringsrekeningen halen, of zelfs je eigendommen verkopen. Identiteitsdiefstal is het ultieme bewijs dat het controle over je data controle over je leven is.

We moeten onze data terugnemen.

In Nederland zijn er de laatste tijd heel veel maatregelen bijgekomen die de privacy van de burger verder inperken. Binnen korte tijd heeft iedereen een nummer gekregen, dat overal bij de overheid gebruikt moet worden. Sinds een tijdje wordt aan dit nummer ook alle zorginformatie van nieuwgeboren kinderen gekoppeld. En binnenkort wordt ook het patiƫntendossier van de rest van Nederland eraan gekoppeld.

Zo’n beetje iedereen wordt nu op openbare plaatsen in de gaten gehouden door camera’s. Over een tijdje zal de overheid ook weten waar iedereen heen rijdt met de auto in het kader van het rekeningrijden. En ook via het openbaar vervoer zal elke beweging nauwlettend in de gaten gehouden worden door middel van de OV-chipkaart en de camera’s in de treinen.

Maar onze data is een onderdeel van onszelf. Het is intiem en persoonlijk en we hebben er recht op. Het zou beschermd moeten blijven van ongewenste pottekijkers. Gelukkig hebben we in Nederland een uitgebreide privacywet. Deze wet beschermt de burger en consument, en geeft hem het recht gegevens op te vragen van overheden en bedrijven. Maak gebruik van dat recht, en protesteer tegen de toename van het pottekijken! En wees bewust van wat voor informatie je uitgeeft. Je kunt ongemerkt heel veel privacy opgeven door bonuskaarten te nemen en op “ik accepteer de voorwaarden”-buttons te klikken. Bedrijven zijn maar al te blij om onze data te verzamelen, en daar gebruik van te maken. Maar op de lange termijn heeft dit een giftige uitwerking op onze maatschappij; we geven de controle over onszelf op.

Dit artikel is een bewerking (met toestemming) van een essay in Wired door Bruce Schneier

Een bijdrage van Jeroen van der Ham

Jeroen is een bezorgde burger die in actie wil komen tegen de afbreuk van de privacy. Hij is initiatiefnemer van nomen-nescio.org