Ik ben uw postbode

Door John Piek, 03 November 2008

“Dag, ik ben uw postbode. En ik praat regelmatig namens minister Klink in de reclame op de radio tegen u alsof u een ongeïnteresseerd kind van vijf bent. Ik kom u het Elektronisch Patiëntendossier door de strot drukken, waarvan u tot uiterlijk 15 december bezwaar kunt maken tegen de uitwisseling van uw strikt persoonlijke gegevens tussen heel veel hulpverleners.”

Je vraagt je af hoe iemand het in zijn botte kop haalt om mij op zodanige manier toe te spreken. Ik voel me daardoor zeer geraakt, elke keer opnieuw als ik het spotje hoor. Beledigd ben ik bijna.

Je vraagt je ook af hoe een overheid die mij nu op een zo kleinerende manier toespreekt in de toekomst met mijn belang, en vooral al mijn medische gegevens om zal gaan. Betutteling is de norm tegenwoordig. Dat soort bevoogdende bedilzucht zie je ook terug in een Elektronisch Kinddossier, waarmee in feite iedere ouder verdacht gemaakt wordt, tenzij uit het dossier blijkt dat het allemaal wel mee valt. Maar ook dan moet de overheid natuurlijk op zijn hoede blijven. Het dossier dat wordt in zo’n geval niet weggegooid. Je weet tenslotte nooit.

In tegenstelling tot het Elektronisch Patiëntendossier waar je zelf de uitwisseling van gegevens kunt blokkeren is het Kinddossier verplicht. Niettemin meldt het informatiepunt van de overheid over het onverplichte Patiëntendossier vrij dreigende teksten als je van je recht gebruik wilt maken om jouw gegevens niet aan iedereen in de zorg beschikbaar te maken. Zo wordt bijvoorbeeld dringend geadviseerd om voordat je dat doet eerst met huisarts en apotheek contact op te nemen zodat die je op de ‘consequenties’ van zo’n onverhoedse actie kunnen wijzen. Klaarblijkelijk in de veronderstelling dat die je wel van dat onzalige plan zullen afhelpen.

Big Brother in plaats van de ouderwetse sociale controle. Dat laatste ontbreekt inderdaad meer en meer, maar dat heb ik zelf juist vaak als een zegen ervaren. Als persoon die regelmatig zijn kop boven het maaiveld uit steekt krijg je anders namelijk maar al te vaak te maken met pogingen om je terug in het gareel te trekken. Al te gemakkelijk worden excentrieke ouders bijvoorbeeld als je oppervlakkig kijkt onterecht aangezien voor gevaarlijke ouders. Net als mensen met een ongebruikelijke levensstijl. Ervaringen die ik in mijn directe omgeving heb opgedaan met sociale hulpverlening stellen wat dat betreft allerminst gerust. In tegendeel. Die ervaringen beschouw ik achteraf als alarmerend. Deels uit tijdgebrek, deels uit onbegrip, deels uit oninteresse en deels uit onkunde was daarbij regelmatig sprake van verkeerde aannames en kokerdenken. En voor een individu heel belangrijke dingen moesten dan met zachte dwang maar beter niet. Dat was alleen maar lastig.

Wat ik wil zeggen. Al deze ontwikkelingen ontstaan vaak vanuit oprechte goede bedoelingen om bijvoorbeeld risico te verminderen. Dat is op zich niet negatief. Maar omdat het zo trendmatig is en zo vreselijk veel lopen we het risico dat we al op korte termijn leven in een heel benauwde samenleving, waarin iedereen die niet heel precies en nauwgezet over de lijntjes loopt direct als verdacht en potentieel gevaarlijk wordt behandeld. Dat zal als de trend zich doorzet uiteindelijk leiden tot het verdwijnen van alle vormen van plezier en creativiteit.

Maar goed, ik moet ook nog iets anders melden. Namelijk dat Ab Klink er ook wat mijn postbode betreft niet verder naast had kunnen zitten. Die vaste postbode hier is namelijk een mooie, en zo te zien ook heel verstandige vrouw met blond krulletjeshaar, die bijvoorbeeld breekbare pakketjes die eigenlijk in de brievenbus horen hoewel dat niet hoeft toch gewoon bij de mensen aan de deur komt afgeven.

Een bijdrage van John Piek

John Piek is freelance schrijvend journalist/fotograaf en vertaler. Hij publiceert op www.shorties.nl.

Reacties

Commentaar is gesloten

  1. Chris 3 November, 2008 19:46:20

    Eerst had ik de commercial helemaal nog niet gehoord. Toevallig was hij op de radio, nèt toen ik het artikel van John had gelezen. Ik vond het helemaal niet alsof het gericht was op het niveau van een vijf jarige. Laat ik het zo formuleren: niet stompzinniger dan die spotjes van de belastingdienst, maandverband, geld lenen, wasmiddelen en ga zo nog maar door. Kennelijk is dat het niveau van de gemiddelde Nederlander.

    Het lijkt me een goed idee, zo’n dossier. Dat is namelijk handig te koppelen met andere bestanden, zoals bijvoorbeeld een donor bestand. Wel zo handig, als je dan komt voor een gebroken been, kunnen ze direct in je etalage kijken wat je allemaal in de aanbieding hebt aan organen ;-)
    Ook kunnen familiebestanden aan elkaar gekoppeld worden om te kijken of er bepaalde overeenkomsten zijn in ziektebeelden. Dan kan men erfelijkheidsonderzoek doen. Misschien zijn er wel overeenkomsten die nu nog niemand zijn opgevallen! Het risico bestaat natuurlijk wel dat velen worden uitgesloten omdat de zogenaamde biologische ouders niet overeen blijken te komen met de aangetroffen bloedgroepen…
    Wat gedacht van koppelen met personeelsbestanden in de zorg? (en wie werkt er tegenwoordig niet in de zorg). Altijd handig om het dossier te kunnen raadplegen als er een kandidaat voor een vacature is of selectie bij een ontslagronde.
    Misschien ook koppelen aan de air miles, AH kaart, Rocks en hoe het allemaal mag heten? Voor je het weet krijg je bij de kassa de vraag waarom je zoveel wijn koopt als je al zo’n grote lever hebt. Of juist bij de huisarts, die ziet dat je kattenbrokken hebt gekocht terwijl je overgevoelige luchtwegen hebt, of dat je weer getankt hebt terwijl je toch meer zou fietsen.
    In het ultieme dossier kan ook gezien worden of iemand tabaksartikelen heeft gekocht! Dan weet je dat die persoon kanker krijgt, kan uitsluiten van donor organen, geen erfelijkheidsfactoren een rol spelen en -helaas- zelfs de pensioenpremie daarop kan worden aangepast… Oeps, zo gunstig is dat dus ook weer niet.

    Nu maar hopen dat de gegevens nietop straat komen te liggen. Zoals ik hierboven al opmerkte, ‘wie is er niet werkzaam in de zorg’, waarbij niet altijd even zorgvuldig wordt omgegaan met de gegevens…

  2. Marc 4 November, 2008 23:16:26

    Hi John,
    Goed artikel, ben het eens met de teneur ervan.
    Kleinigheidje: het is desinteresse of ongeinteresseerdheid, niet oninteresse :)

  3. John Piek 5 November, 2008 01:35:24

    Dank voor de reactie Chris (daar heb ik eigenlijk niets aan toe te voegen :-) )

    Dank Mark. (Wat die ‘taalfout’ betreft, ik weet als eindredacteur wel dat het fout is, maar ik vind desinteresse lelijk, en ongeïnteresseerdheid (als je echt mierenneukt moet dat wel met een trema :-) ) vind ik te lang en het haalt het ritme uit de tekst. Oninteresse staat in zo’n stuk dan wel lekker dwars ;-)

  4. Jaap Heimans 7 November, 2008 21:49:05

    Ik weet niet of dit wel zo erg is. In de gezondheidszorg wordt over het algemeen zeer zorgvuldig met persoonlijke gegevens omgegaan, en ik denk niet dat het nu opeens gaat veranderen, alleen omdat de gegevens digitaal zijn opgeslagen. Een papieren dossier kan uit een bak vallen, op de verkeerde plek worden opgeborgen, bij een brand verloren gaan of puur door uitlopende inkt of ‘doktershandschrift’ onbruikbaar worden. Dat is de andere kant. Een ‘gezondheidsverklaring’ die je naar een verzekeringsmaatschappij opstuurt kan wegraken in de post. Ik ga ervan uit dat een electronisch dossier beter te beschermen is, en dat bovendien een journaal gemaakt kan worden van de inzages en mutaties. Voor mijn gezondheid vind ik een juist/volledig dossier belangrijker dan een kleine kans op een eventuele pottekijker.

    Andere gevallen van privacy zijn veel belangrijker.

  5. Chris 8 November, 2008 18:48:08

    Ik meende in iets dat voor een krant doorgaat (Telegraaf) gezien te hebben dat het juist met de beveiliging van de bestanden slecht gesteld is. Kwaadwillende lieden kunnen de dossiers niet alleen lezen maar ze ook veranderen… Misschien ‘kinderziekten’? (moeten kinderziekten ook opgenomen worden in het dossier? ;-) ).
    Inderdaad is er op elk systeem wel wat aan te merken, of dit systeem slechter is dan zoals het ging kan ik niet beoordelen.

  6. Daantje 8 November, 2008 19:16:39

    @Jaap Heimans

    Het kwijtraken van een papieren dossier is minder erg dan het lijkt. Als een papieren dossier ergens ligt verstoffen in een postzak of onder archief in een praktijk. Dan weet niemand dat het daar ligt.

    Het digitaal toegankelijk maken van medische gegevens is een foute zaak. Hypotheek verstrekkers, Werkgevers, Zorg verzekeringen, CBR & AVID willen maar al te graag toegang hebben tot dergelijke gegevens. En die liggen binnen kort gewoon voor het oprapen. Want als iets moeilijk te beveiligen is dan zijn het dergelijke databanken.

    Laten wij eens even terug gaan naar de geschiedenis, Onze overheid heeft zich altijd al bezig gehouden met registratie en datamining. In Nederland wordt bij de burgerlijke stand het geloof geregistreerd. Was wel makkelijk voor de nazi die 1940 op bezoek kwamen die wisten meteen wie in hun ogen aan het gas moesten. Vanuit nederland zijn in verhouding de meeste joden op transport gezet en de meeste zijn niet terug gekomen.

    Of nog iets anders. De overheid bepaalt door middel van bepaalde geloofsovertuiging de ideale levensstandaard vast. Of te wel, De overheid is van mening dat burgers een bepaalde manier van leven moeten hebben. Door data gegevens van bepaalde data banken te koppelen kun je aan de hand het BSN nummer na gaan wat iemand uitspookt. Pin/ Creditcard betalingen, Passagiers lijsten, Rekining rijden, EPD, Kind dossier, geloof. Als bepaalde data niet strookt met de ideale levensstandaard. Kan iemand zonder verder bewijs als misdadiger bestempeld worden.

    Op wat kleinere schaal maakt de KMAR op Schiphol al gebruik van data die zij krijgen van vliegmaatschappij. een alleen reizende uit de Antillen is bijvoorbeeld al bij voorhand een bolletjesslikker. Een alleen reizende Man vanuit Thailand is bij voorhand een pedofiel. Als je aan de KMAR uitlegt dat voor je vakantie naar de Antillen afreist is dat bij voorhand een leugen want een kaaskop hoort naar Frankrijk op vakantie te gaan.

    En zo misbruikt de overheid databanken. Is in het verleden al gebeurt in het heden gaat dat ook gebeuren. De mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt zijn over 20 jaar allemaal overleden. En dan is bijna niemand meer die een gevaar ziet in Datamining en Databanken. en zo worden stasi praktijken weer langzaam ingevoerd.

  7. Jan-Willem 9 November, 2008 13:42:48

    Electronisch, electronies, whatever. Bezwaar maken tegen opname is ALLEEN mogelijk middels een papieren formulier dat met een zwarte/blauwe pen is ingevuld en in de brievenbus wordt gedeponeerd ……

    Kom op, dit is 2008 !! Is DigiD inmiddels weer opgedoekt of zo ?? Mijn donorcodicil kan wel online worden bijgewerkt, maar bezwaar tegen een “E”DP kan alleen met papier. Waarschijnlijk ter verhoging van de drempel, maar ik zie het vooral als een teken van onvermogen ook dit onderdeel te automatiseren.

  8. Michel 10 November, 2008 03:09:00

    Het heeft voordelen, laten we eerlijk zijn. Je woont in Middelburg en je krijgt een ongeluk in Groningen. Ff in het database kijken en dan zien je dat je ‘toevallig’ een suiker patient bent of dat je een probleem hebt met een medicijn.
    Ook nadelen. Bij sollicitaties in een zorginstelling b.v. Je wilt werken in een apotheek en de apotheker (jazeker) check even of je een risicofactor voor hem bent (denk aan bij langdurig ziekten).
    Maar de verzekeraar staat ook voor de deur. Die wilt graag weten welke medicijnen en hoeveel je gebruikt. Ik zie het: Je bent te duur en je vliegt uit de verzekering.
    Uiteindelijk zal je de voordelen en nadelen tegenoverelkaar moeten zetten en je keuzes maken.

    Ik ben wel voor een centraal opslag, maar met heel veel nuances erin. Alles mag erin staan. Maar uiteindelijk wel dat werkgever (zorginstelling) niet zomaar in het document zou mogen inzien. Als je instellingen op internet mag inzien en ook hier en daar wat mogen veranderen zou ik bedenken :

    Een button om je werkgever te blokkeren voor inzage…
    Een button om je verzekeraar een hak te zetten :)
    Een button om een instelling te blokkeren
    b.v. Ziekenhuis, apotheek enz. enz.
    Oeps ik zit bij xs4all… Doe dan maar ook een button voor de veiligheidsdiensten :-)

    Als je begrijp wat ik bedoel…

  9. John Piek 10 November, 2008 12:37:00

    Hallo Jaap. Ik heb als journalist kort geleden een kleine rondvraag gedaan bij mensen in de gezondheidszorg hoe zij (off-the-record) die zorgvuldigheid zagen, gewoon om voor mijzelf een beeld te krijgen. Neem maar van mij aan dat die zorgvuldigheid in de meeste gevallen niet zoveel voorstelt. Inloggen met het wachtwoord van een ander en PC’s met gevoelige gegevens die in strijd met de instructies bij afwezigheid uit tijdgebrek niet worden uitgelogd zijn dan nog het minst erge. Er is verder volgens mij niet één medische administratie die nog zonder computers gevoerd wordt, om het simpele feit dat dat richting verzekeraars niet handig is, cq. door de verzekeraar geëist wordt. Mijn eigen huisarts - weet ik - zit als een haai achter rapportages van specialisten en andere zorgwerkers aan. Hij zou dus alle gegevens wat dat betreft over mij moeten hebben. De vervangende huisartsenpost heeft als ik het goed begrepen heb buiten ‘kantooruren’ gewoon toegang tot die gegevens. Wat is er nou zo verkeerd aan die werkwijze dat alles centraal moet worden opgeslagen wat een veel grotere kans op misbruik geeft?

  10. John Piek 10 November, 2008 15:13:47

    @Michel: Ik denk dat een apotheek die bij een sollicitant via het nieuwe systeem even zijn of haar gezondheidsdoopceel licht toch echt heel ernstig over de schreef gaat.

    Mijn zorg is vooral waar het programma Zembla in de uitzending van gisteravond over ging. Het blijkt namelijk dat beveiliging in het Nederlandse gegevensbestandenlandschap een stiefkind is. Waarom zou het EPD daar nu ineens als bijna enige een uitzondering in zijn? (Zembla van gisteren is echt een aanrader wat dit betreft. Via uitzendinggemist.nl alsnog te kijken).

    Wat dit betreft is een uitzending van Argos van driekwart jaar geleden misschien ook nog een eye-opener. Daarin werd aan de kaak gesteld dat verzekeraars, en met name WAO-verzekeraars er nogal eens onwettige methodes op nahouden, waar het hun claimende verzekerden betreft. Mensen die daarop een aanspraak doen worden door privé-detective-bureautjes tot in de intiemste details bespioneerd, en vaak worden zelfs hun kennissen en familieleden aan zo’n uitgebreid en illegaal onderzoek onderworpen. ‘Daar heeft een rechter helemaal niets aan, want onrechtmatig en onwettig verkregen bewijs’ zo zou je zeggen, maar niets is minder waar. De Hoge Raad heeft namelijk bepaald dat de rechter dit soort illegaal verkregen bewijs gewoon mag meewegen. Dat mag alleen niet als de politie zelf het bewijs op illegale wijze heeft verkregen. De detectivebureautjes worden heel dikwijls gerund door voormalige politiemensen met uitstekende banden met hun voormalige collega’s. Zulke goede banden dat het voor de bureautjes gewoonlijk ook geen probleem is om gegevens te verkrijgen en voor de rechter te brengen die afkomstig zijn uit de (strikt vertrouwelijke) politiedatabases.

  11. John Piek 10 November, 2008 15:21:28

    Misschien een beetje verwarrend de laatste zin. Je zou zeggen dat de politie zoiets zelf dan wel in de rechtszaak zou gebruiken, maar het gaat in de laatste zin om de privaatrechtelijke zaak dus tussen een particulier en een verzekeraar, zonder dat de politie daarbij enige betrokkenheid heeft uit het begin van mijn commentaar.

  12. Doornappel 26 May, 2009 10:52:17

    Goed artikel! Ja, als deze ontwikkelingen zich door blijven zetten hebben we over een aantal jaar weer overburen die bij je naar binnen gluren of je toevallig geen onchristelijke handelingen verricht. De manier waarop de afgelopen jaren in grote snelheid het ooit vrijgevochten landje Nederland door religie wordt verziekt en verboden door de trot worden geramt staat gelijk aan de christelijke beschaafdheid die ons kabinet uitdraagt. Lieve mensen, het is wellicht een beetje zwartgallig, maar ik ben bang dat we wederom aan het begin staan van een periode waarin mensen met dogma’s zullen gaan bepalen waarmee de vrijgevochten geest zich bezig moet gaan houden. Religie en politiek moeten streng gescheiden blijven, anders krijg je incompetente figuren als Ab Klink die bepalen welke kant we opgaan. Deze man zou nooit meer macht mogen hebben dan voorzitter van het kerkkoor in Staphorst, wat een aanfluiting!

    Ps. het verbaasd met dat juist op een XS4ALL blog zo weinig mensen boodschap schijnen te hebben aan privacy. Er zijn hier behoorlijk wat positieve commentaren over het elektronische dossier, omdat het wellicht handig zou zijn als je een teen kneust in Drenthe…wat een onzin!

  13. heleen 30 September, 2010 19:01:15

    Het EPD is net zo onveilig als internet bankieren.Ik begin er niet aan.