Het lucratief vergeten fundament van immateriële rechten

Door Samir Allioui, 08 June 2009

Dikwijls gooit men in de media & politiek het auteursrecht, patentrecht en handelsmerken op een grote hoop onder de misleidende noemer ‘intellectueel eigendom’.  Al decennia neemt men dit aan als een juridisch grondbeginsel, en behandelt men het onterecht als een systeem met constitutionele waarde.

Dit tot groot ongenoegen van veel mensen. Een van de meest befaamde personen die zich hier hard tegen verzet is Richard Stallman, de founding father van de Open Source ideologie & president van de Free Software Foundation.

Het ontstaan van wetgeving omtrent immateriële rechten is in verschillende landen met verschillende motieven ingevoerd. En de argumenten voor het systeem klinken vandaag de dag nog steeds eerlijk.
Zo is in het algemeen auteursrecht oorspronkelijk in leven geroepen met als doel de productie van culturele werken en de wetenschap te bevorderen.

Het patentrecht is oorspronkelijk opgezet om het publiceren van ideeën te bevorderen. Als tegenprestatie zou het volk hiervoor een tijdelijk monopolie voor accepteren ter beloning van de publicist dan wel de denker.

En handelsmerken zijn simpelweg verzonnen om het voor de consument duidelijk te maken wie het te kopen product heeft geproduceerd.

Kort door de bocht zijn alle drie de systemen een soort van uitwisseling van gelijke waarde, middels het verlenen van een kunstmatig recht. Als men in het huidige tijdsbeeld gaat kijken naar wat er overgebleven is van de initiële morele waarde van de zojuist omschreven systemen blijft er nog maar weinig van overeind.

Zo worden handelsmerken vandaag de dag misbruikt om parallelle export te verhinderen. En zal als de ACTA wordt aangenomen het onmogelijk worden om je tweedehands iPod op marktplaats te verkopen omdat ‘iPod’ een handelsmerk is van Apple. Effectief worden hiermee de producten van de handelsmerkhouder kunstmatig schaars gehouden.

De patent & auteursrechten worden vandaag de dag ook frequent misbruikt om kunstmatige schaarste te creëren. In principe is dit ook niet vreemd gezien het feit dat het systeem minimonopolies faciliteert op ieder afzonderlijk “product”. Dit creëert een deadweight loss van vele miljarden euro’s, waarvan de meeste opbrengsten in handen van Amerikaanse content-industrie belandt. In plaats van dat de wetenschap, culturele werken e.d. worden gestimuleerd, belandt het grootste deel in de zakken van een kleine groep mensen die naar alle waarschijnlijkheid op de golfclub een lesje graaicultuur hebben gekregen van een stel bankiers die ten grondslag liggen aan de huidige economische recessie.

Enige vorm van marktwerking is dan ook ver te zoeken, onder andere door een distributiemonopolie. Dit verstoort het vrije markt equilibrium en is daarmee een aanslag op het kapitalistische stelsel. Tevens gaat er wereldwijd enorm veel sociale welvaart, potentiële technologische ontwikkeling, werkgelegenheid en culturele diversiteit verloren.

In het kader van het patentrecht heeft de term deadweight loss een extra lugubere bijsmaak. Zo gaan er vandaag de dag letterlijk mensen dood als indirect gevolg van octrooien op farmaceutische producten. De Nederlandse douane heeft onlangs nog een partij anti-aids medicijnen op doorvoer naar Nigera terug naar India gezonden omdat een Amerikaans concern klaagde over een octrooiconflict. Behalve dergelijke praktische voorbeelden is het dankzij patenten interessanter geworden om een medicijn tegen luxe ziektes als obesitas te produceren of te onderzoeken, dan bijvoorbeeld aidsmedicatie. Dit alles terwijl het een relatief kleine moeite is om zowel het R&D budget voor de farmaceutische industrie te verdubbelen & de prijs voor medicijnen te halveren.

Het model hiervoor zoals voorgesteld door piraten partijen is hier slechts 1 van. Dat de implicaties van de huidige modellen inzake immateriële rechten niet langer moreel aanvaardbaar zijn en in strijd zijn met basisprincipes voor het functioneren van het kapitalistisch stelsel, is  zo langzamerhand wel duidelijk aan het worden. Maar daar blijft het niet bij.

Ook democratische grondbeginselen en de randvoorwaarden voor het functioneren ervan worden indirect geschaad. Denk hierbij aan de verschillende draconische maatregelen die met rap tempo  over de wereld worden aangenomen om “piraterij” tegen te gaan en de huidige modellen te handhaven. Een Franse wet als de Loi HADOPI, beter bekend als de “tree strikes law” negeert de trias politica, terwijl verschillende EU directives zoals bijvoorbeeld IPRED, de dataretentie richtlijn en de aanstaande telecoms package onder andere burger- en mensenrechten op vrije nieuwsgaring en privacy op stelten zetten.

Als deze tendens doorzet zal de wereld snel veranderen in een autoritaire plutocratie alwaar vele mensen niet in wensen te leven. Het word dus echt tijd om alle immateriele rechten, inclusief morele rechten afzonderlijk van elkaar te bekijken en de balans die vroeger bestond te herstellen met behoud en herstel van fundamentele rechten voor de burger.

Een bijdrage van Samir Allioui

Samir Allioui is interim voorzitter van de Piraten Partij Nederland

Reacties

Commentaar is gesloten

  1. vincent everts 11 June, 2009 11:01:23

    Beste Samir,

    Duidelijk aanval. Wat wil de piraten partij?
    ipv aangeven wat er mis is aan het huidige stelsel heb je een voorstel hoe je het wel hebben wil?
    ben geinteresseerd!

    Vincent Everts
    trendwatcher

  2. Pieter Hulshoff 12 June, 2009 13:27:22

    Beste Vincent,

    Leuk om te zien dat je deelneemt aan deze discussie. Ik heb onder andere zeer genoten van je bijdrage aan het programma Kassa over downloaden. Ik ben niet verbonden aan de Piraten Partij, maar heb hun hoofdstandpunten kunnen vinden op http://www.piratpartiet.se/international/dutch en in grote lijnen ben ik het wel hen eens.

    Op het gebied van auteursrecht zou ik terug willen naar de basis en dat betekent dat er eerst een doel moet worden geformuleerd voor auteursrecht. Waarom zouden wij de maatschappij willen opzadelen met een door de overheid gegeven monopolie en waarom zouden wij een uitzondering willen maken voor deze bedrijfstak die niet geldt voor andere beroepen. Persoonlijk ben ik voorstander van de tekst uit de Amerikaanse grondwet: “To promote the Progress of Science and useful Arts, by securing for limited Times to Authors and Inventors the exclusive Right to their respective Writings and Discoveries.”. Dit betekent dus dat men het voor de maatschappij belangrijk vindt om kust, cultuur en wetenschap te bevorderen door auteurs een duwtje in de rug te geven in de vorm van een tijdelijk en beperkt monopolie op hun werken.

    Vervolgens zal er een economisch onderzoek moeten komen om uit te zoeken wat de reikwijdte en de duur van het auteursrecht en de naburige rechten moet zijn om te voldoen aan deze doelstelling. Momenteel zijn dezen namelijk voornamelijk gebaseerd op het geluidsniveau van de lobbygroeperingen. Ook zal gekeken moeten worden wat passende strafmaatregelen zijn gelinkt aan de aard en de ernst van de overtreding. Die balans is namelijk ook geheel zoek; vergelijk maar eens de strafmaat in de VS op het stelen van een cd ten opzichte van die van het kopieeren van een cd (wat in de VS niet legaal is).

    Pieter Hulshoff

  3. ad 23 June, 2009 09:10:43

    besdte samir, als jij miljoenen kan verdienen aan een product door auteursrecht beschermen ben je wel een lul als je dat niet zou doen. Met vriendelijke groet Joep ‘Ad’ Puntjes , Business Consultancy Interim Managment Nederland CAsh money INc

  4. J.T. Wenting 15 July, 2009 10:50:51

    sorry kinderen. Zonder intellectueel eigendom en recht op compensatie voor creativiteit heeft het geen zin meer om te creeeren.

    Er zal dan ook niks meer zijn voor de piraten om te stelen, omdat er gewoon niks meer wordt gepucliceerd dat het stelen waard is (uiteraard is het dan geen stelen meer, maar er wordt gewoon niets meer gepubliceerd).

    Wat piraten (en de open source fanatici als Stallman) vergeten is dat mensen zonder compensatie voor hun tijd en effort andere bronnen van inkomsten moeten zoeken, en dus niet meer de tijd hebben om hun publicaties te maken.

  5. Niels Huijbregts 15 July, 2009 16:37:55

    @ J.T. Welting: dat is inmiddels een behoorlijk achterhaald idee.
    Zie wikipedia, dat zonder compensatie en zonder intellectueel eigendom toch bestaat en elke dag wordt aangevuld en uitgebreid.
    Zie auteurs als Cory Doctorow, die boeken publiceren onder een Creative Commons licentie, en toestaan dat iedereen hun werk kopieert en doorstuurt, terwijl ze er toch van kunnen leven.
    Zie muzikanten als Hans Dulfer, die zijn muziek weggeeft omdat hij met concerten veel meer en veel leuker geld kan verdienen.
    En natuurlijk de open source beweging, die een enorme berg hoogwaardige software heeft opgeleverd.

    Het kan best anders, alleen moet je wel anders durven denken.

  6. bart 22 July, 2009 12:18:13

    Iets meer achtergrond bij de schrijver van dit artikel lijkt me wel op zijn plaats.

    Naast ‘interim voorzitter van de Nederlandse piratenpartij’ is Allioui onder meer onder het alias ‘core-tx’ actief geweest op diverse downloadsites en staat op diverse discussieforums bekend als grote hater van de gevestigde muziek- en filmbranche. Hij gebruikt daarvoor (onder meer op webwereld en tweakers) aan de lopende baan halve waarheden, keiharde leugens en zelfs verwensingen en bedreigende toon gericht op één persoon: Tim Kuijk van Brein. Je kunt het natuurlijk met iemand of de activiteiten van zijn of haar organisatie oneens zijn (ik ben ook geen fan van Brein). Dan moet je daarover debatteren op basis van feiten. Niet op basis van halve waarheden en met persoonlijke aanvallen inclusief het openbaarmaken van privégegevens. Dat doe je gewoon niet (en al helemaal niet in het publieke debat).

    Teleurstellend dat xs4all een platform biedt aan een persoon die klaarblijkelijk wars is van ethiek en fatsoen (en jammer voor de piratenpartij dat zij zo iemand als voorzitter heeft).

  7. Niels Huijbregts 22 July, 2009 12:43:55

    @ bart: op de Opinieweblog hebben de afgelopen jaren diverse mensen zeer uiteenlopende meningen verkondigd, niet alleen onze eigen meningen en niet alleen meningen waar we het mee eens zijn. Als we alleen een platform zouden bieden aan personen die voldoen aan jouw (of onze) opvattingen over ethiek en fatsoen - beide zeer abstracte, subjectieve zaken - dat zou het hier ten eerste een saaie boel worden, en ten tweede zouden we nooit tot nieuwe inzichten komen. En dat laatste is nou juist een van de doelen van deze weblog.

  8. Robbie Hontelé 22 July, 2009 20:20:47

    Beste Bart,

    Je reactie schokt me. Of Samir leugens gebruikt of niet Weet ik niet. Er zijn zoveel mensen die leugens verkondigen om hun ideeën te slijten. Waar het mij om gaat dat is dat de boodschap van Samir duidelijk is. Het huidige patenten/copyrightstelsel staat innovatie en burgerrechten in de weg. Deze stelsels zijn ooit gecreëerd om innovatie te stimuleren. Inmiddels zijn we op een punt aanbeland dat het gemakkelijker is om te innoveren door delen van de werken van anderen te gebruiken om zo op een nieuw innovatief werk te komen. De stelsels die innovatie zouden moeten beschermen werken deze op dit moment juist enkel tegen.

    Je valt Samir direct aan in je reactie, schaad daarbij de integriteit van de Nederlandse Piraten Partij en je vergeet hierbij gemakshalve een reactie te geven op het door Samir geschreven artikel. Verder spreek je teleurstelling uit over het opinieweblog. Ik wil je vragen om een reactie te geven op het stuk van Samir met daarbij de achtergrondinformatie die je over Samir hebt. Gebruik bronnen en wijs ons op onwaarheden in zijn stuk. Aan moddergooien heeft niemand iets. Tevens maakt jou reactie deel uit van de xs4all.nl/opinie kwaliteit.

    Persoonlijk ken ik Samir als iemand die soms vanuit emotie ongenuanceerde uitlatingen kan doen, dat zijn spreken in privé omgeving soms iets onfatsoenlijk is, kan ik echter niet ontkennen.

    Wel beschikt hij over uistekende dossierkennis.

    Naar mijn weten kan hij duidelijk te communiceren waarom hij niet de gevestigde muziek en filmbranche haat. Wel ziet hij ethisch onverantwoorde elementen die in branche aanwezig zijn. Hij maakt een duidelijke discrepantie tussen distributeurs, en andere instanties die het auteursrecht hebben gekaapt. In zijn optiek, is naar mijn weten het auteursrecht voor de auteurs. Tevens hamert hij er frequent op dat Kuik bashen doelloos is en dat deze man zijn werk goed doet, frequent schildert hij hem af als stroman van de industrie. Hiervoor heeft hij frequent bewijsvoering aangeleverd., onder andere uitreksels van de KvK.

    Onlangs heeft hij zelfs “Dood aan brein” en andere anti brein groeperingen betrokken bij een project welke als doel stelt op een goed onderbouwde wijze het debat aan te gaan.

    Hierbij is onder andere een kaart van het MPAA/RIAA “lobbynetwerk” getoond.

    Hij heeft inderdaad 1 keer persoonsgegevens openbaar gemaakt. Hieromtrend bestaat veel controverse. Ook binnen de piratenpartij. Middels de openbaarmaking heeft hij echter wel een oplichter ontmaskert & zijn eigen identiteit openbaar gemaakt; wars van ethiek is hij dus zeker niet. Op keiharde leugens heb ik hem in ieder geval nooit mogen betrappen, en ik hoop dit ook nooit te doen. De openbaarmaking ging ( indirekt ) over een ring van commerciële piraten welke hun leden oplichten.

    Ik heb je nog wel iets positiefs te melden, Samir zal niet heel veel langer voorzitter zijn van de Nederlandse Piraten Partij. Mogelijk zal hij op basis van zijn competenties verkozen worden tot Internationale PPI-coördinator. Dan is Nederland in jouw optiek in ieder geval van Samir af.

    Ik hoop dat je de moeite wilt nemen een nieuwe reactie te plaatsen en daarmee daadwerkelijk reageert op het stuk geschreven door Samir.

    Gaan we nu verder met mijn reactie op het stuk:

    Samir, vandaag liep ik door de stad en heb ik me lopen afvragen wat het nut inderdaad is van deze stelsels. Ze zijn ontwikkeld ter promotie van innovatie en onderzoek, maar vandaag de dag werken exact deze beschermende maatregelen de innovatie en het onderzoek tegen.

    Persoonlijk denk ik dat het tijd is voor een innovatieve manier van het beschermen van rechten. Het huidige model volstaat al lang niet meer, en het wordt tijd dat men onderzoek gaat doen naar de beste manier voor het verlenen van credits aan het werk van iemand, zonder de burger te criminaliseren of een controle staat in te stellen.

    De werkgroep Knowledge-exchange(http://www.knowledge-exchange.info/) verricht hierin baanbrekend werk. Wellicht is het een idee om de ( platte en open ) licentiemodellen van deze werkgroep aan te nemen. Goed, wat er precies het beste gaat zijn voor de vooruitgang van onze samenleving, waar dit alles om draait zal verder onderzocht moeten worden. Hierbij zal men in iedergeval lockin, maar net zo belangrijk: lockout constructies moeten voorkomen.

    Je blijft alleen met één groot probleem zitten. De huidige politiek wil dit niet slikken. Zij zijn op dit moment bezig met het creëren van banen en het besparen van kosten. Het besparen van kosten op dit deel is duidelijk, maar hoe banen gecreëerd gaan worden is nog onduidelijk. Het is daarom dat de politiek hier niet aan wil geloven. Ik denk dat de piratenpartijen hun kanonnen dan ook zullen moeten richten op het aantonen van de verdere economische voordelen van een open innovatie en onderzoekscultuur, en hierbij verder gaan dan het aantonen van de kostenbesparing. Wellicht is het een idee om een aantal schepen een koers uit te laten zetten die de verschillende economische voordelen van de open innovatie en onderzoekscultuur boven water kan halen. Deze operatie zou zich bij knowlegde-exchange kunnen voegen. Wanneer de acedemische wereld om is denk ik dat het porteren van de nieuwe manier van “eigendomsbescherming” ook gemakkelijker uit te voeren is, omdat de successen uit de academische wereld dan als voorbeeld aan te halen zijn. Ik raad aan te starten in de acedemische wereld, omdat men hier al een flinke slag geslagen heeft.

    Ik hoop nog te kunnen lopen in een wereld die niet meer geremd wordt door immateriele rechten en de daaraan vastgeknoopte wetgeving. Ik geloof dan ook dat mijn activiteiten bij de Piraten Partij hieraan bij kunnen dragen. Samir, ik ben met je in deze.

    Met vriendelijke groet,

    Robbie Hontelé

  9. joop 6 October, 2009 03:12:42

    Het hele gebeuren van rechten klopt van geen kant. Dat is goed te zien in “mijn idee” op de tv. Op deze wereld leven miljarden mensen en toch zit de wet zo in elkaar dat iemand die als eerste op idee “A” komt en dat wereldwijd laat registreren dan het recht krijgt. Die andere miljarden mensen min die ene die ook op dat idee kunnen komen zijn in ene rechten loos, mogen dat niet meer hun idee noemen terwijl ze het zelfstandig wel hebben bedacht. Ook is dat hele rechten gedoe een totaal oneerlijke vinding. Ik weet niet of u wel eens heeft geprobeerd om uw idee vast te laten leggen. Het kost enorme hoeveelheden geld om jouw idee te laten registreren, dus het recht op een idee is dan ook nog eens voorbehouden aan degene die royaal bij kas zitten. In mij optiek is dat het bevoordelen van een zekere groep in de bevolking en bovendien is dit gewoon discrimineren. Met het huidige stelsel moet je wel jouw idee tot een soort van zaak gaan maken om de kosten terug te krijgen, terwijl je dat mogelijk niet eens wenst, alleen maar wenst te laten vast leggen dat het jouw idee is.

    Ook het bevorderen is een kreet die ik niet kan plaatsen. Iemand denkt idee “a t/m c” uit en registreert dat. Dan heeft iemand anders de keuze of eigenlijk geen keuze, zie het voorgaande. Je zal dan de rechten moeten kopen, het laat zich raden dat door de graaicultuur daar sommen voor worden gevraagd die het niet waard is. Pas dan kan iemand verder om aan dat “a t/m c” idee te gaan sleutelen en daar aan toe te voegen “d t/m f” of zo iets. Pas dan kun je spreken over bevorderen of verder innoveren. Dus het auteursrecht en het patentrecht staan ontwikkeling in de weg en hebben niets van doen met bevorderen. Dat is een kreet uit de oudheid toen burgers nog onmondig waren en van alles werden voorgespiegeld welke gebaseerd waren op alweer die graaicultuur. Het bevorderen heeft hier dus meer te maken met het bevorderen van de liquide middelen van die ene persoon. Met het bevorderen van kennis heeft het niet van doen.

  10. Tijn 4 November, 2009 15:15:30

    Gevonden op de site van stichting Norma:

    BESCHERMINGSDUUR VAN NABURIGE RECHTEN MOET WORDEN VERLENGD!

    Sinds juli 2008 ligt er een Europees voorstel om de beschermingstermijn van naburige rechten te verlengen van 50 naar 95 jaar. De procedure om dit nieuwe voorstel aan te nemen is nog in volle gang. Tot grote teleurstelling van NORMA blijft Nederland zich negatief opstellen tegenover het voorstel, aangezien onvoldoende zou zijn aangetoond wat de noodzaak is van de verlenging van de beschermingsduur voor uitvoerende kunstenaars. Als reactie hierop heeft NORMA een brief verstuurd naar de raadswerkgroep van Justitie, die zich over het onderwerp buigt.

    Het is dus nog erger dan dat Samir schrijft.

  11. Martin 29 September, 2010 17:19:53

    Ja en leg mij eens uit wat het belang voor een muziek-schrijver is, dat de rechten tot 70 jaar na zijn OVERLIJDEN blijven bestaan. Zelfde geldt voor die 95jaar, die zeker over het levenseinde van de auteur heen gaan. Mijn 78 toeren platen, waarvan gedeeltelijk geen orginelen meer bestaan kan ik dus niet beschikbaar maken voor de rest van de wereld, zonder dat ik het risico loop dat een kleinkind van de auteur (of een platenmaatschappij die de rechten gekocht heeft voor een schijntje) alsnog zijn handje komt ophouden. Die naburige rechten zijn inmiddels gelukkig wel voorbij.
    En als je een nummer opnieuw opneemt is het in eens orgineel en mag het wel. Als ik nu mijn uiterste best doe om het zo goed mogelijk van de platen te halen is het nog steeds het origineel.
    Ik ben bang dat ik lange tijd de enige zal blijven die van die muziek kan en mag genieten.

    Nee, deze regels zijn niet van deze tijd en dat waren ze 70jaar geleden ook al niet.

  12. Milan Boele 7 January, 2011 15:22:51

    In case you are someone striving for online success, but it has eluded you, are you missing an item of the puzzle. Making money online isn’t that difficult and becomes even easier if you have a proven path to follow.